Vijf doden bij nieuw geweld in Indonesië

JAKARTA, 16 FEBR. Ten minste vijf mensen zijn gedood en tientallen zijn gewond geraakt toen het Indonesische leger het afgelopen weekeinde op diverse plaatsen het vuur opende op menigten die uit protest tegen voedselprijsstijgingen winkels en woningen van Chinezen aan het plunderen waren. Op tientallen plaatsen in Java, Sulawesi, Sumatra en Lombok braken de afgelopen dagen gewelddadigheden uit.

Generaal-majoor Mardiyanto, commandant van de Diponegoro-divisie die verantwoordelijk is voor de openbare orde in Midden-Java, heeft verklaard dat zijn manschappen uit zelfverdediging hebben geschoten. “Als relschoppers proberen mijn personeel te verwonden, kan ik dat niet tolereren.” De verscherping van het optreden van de strijdkrachten volgt na het bevel vorige week van president Soeharto om hard op te treden tegen demonstranten. De ordetroepen in West-Java, waar ook de hoofdstad Jakarta ligt, hebben zeker 267 mensen gearresteerd.

De rellen zijn het gevolg van de ernstigste economische crisis sinds dertig jaar in Indonesië. Die begon vorig jaar juli met de val van de wisselkoers van de roepia van 2.400 roepia voor 1 dollar tot een dieptepunt van 17.000 roepia voor 1 dollar vorige maand. De meeste bedrijven in Indonesië zijn technisch failliet, het bancaire systeem staat aan de rand van de afgrond, de handel ligt stil, miljoenen mensen zijn inmiddels op straat gezet en de prijzen voor de eerste levensbehoeften zijn omhooggeschoten. De rellen tegen de prijsstijgingen begonnen eind januari sporadisch in Oost-Java en hebben zich sindsdien verspreid naar het westen van Java en naar verschillende andere eilanden.

Terwijl de volkswoede zich aanvankelijk voornamelijk richtte tegen de winkels van etnische Chinezen, zijn in toenemende mate ook de woningen en in een enkel geval de kerken en tempels het doelwit van geweld. De Chinezen zijn overwegend christelijk, terwijl negentig procent van de bevolking van Indonesië moslim is.

Pagina 5: IMF zet Soeharto onder druk

Net als vorige week op het ten oosten van Java gelegen eiland Sumbawa hebben het afgelopen weekeinde tientallen Chinese families in Oost- en Midden-Java hun toevlucht genomen tot politiebureaus. Winkeliers probeerden hun zaak te beschermen door met grote letters 'Islam' op de muren te kalken. Op beelden van CNBC-televisie vanochtend was te zien dat een busje, waarmee een Chinees gezin een politiebureau was gevlucht, was beschilderd met de woorden Anjing China ofwel 'Chinese honden', terwijl een van de ramen was ingeslagen.

Amien Rais, de leider van Muhammadiyah, de tweede moslimbeweging van het land, heeft de aanvallen op Chinese eigendommen gisteren veroordeeld. Rais verklaarde ook, na afloop van een bijeenkomst in Yogyakarta, dat hij het de mensen niet kwalijk neemt dat ze amok maken over de stijgende voedselprijzen. Maar de protesten zouden gericht moeten worden aan het het adres van de regering, aldus de moslimleider. “Mijn regering heeft de absolute verplichting om het volk voldoende rijst en andere basisbehoeften te geven. De maag kan niet wachten en ik neem het mijn mensen niet kwalijk dat ze amok maken omdat ze honger hebben”.

Dee nieuwe chefstaf van de Indonesische strijdkrachten, generaal Wiranto, verklaarde vanochtend in Jakarta dat het leger de ontwikkelingen in Indonesië “volledig onder controle heeft” en dat het “de situatie kan beheersen”. Generaal Wiranto werd vanochtend ingezworen als stafchef. Na afloop van de plechtigheid herhaalde hij de waarschuwing dat de militairen zullen optreden tegen iedereen die de proberen de stabiliteit van het land te ondermijnen. Wiranto zei ook dat de economische crisis niet de enige reden is voor de huidige onrust. Hij beschuldigde “bepaalde groepen” ervan moeilijkheden uit te lokken en geruchten te verspreiden. “De mensen moeten geruchten beschouwen als vuilnis. Vuilnis is giftig”.

Intussen lijkt de Indonesische regering steeds openlijk af te steven op een confrontatie met het Internationale Monetaire Fonds (IMF) en Westerse landen over de te volgen hervormingskoers. Binnen het IMF bestaat grote ongerustheid over Indonesische plannen om de rupia snel te koppelen aan de dollar. De Washington Post heeft gemeld dat IMF-directeur Camdessus een brief aan prsident Soeharto heeft geschreven, waarin hij dreigt dat het IMF toegezegde steungelden niet zal overmaken als de plannen voor de invoering van een 'currency board' worden doorzet. Afgelopen vrijdag zei Camdessus al dat de regering in Jakara voorrang moet geven aan hervormingen. Ook de Amerikaanse president Clinton heeft laten weten op dit moment niets te zien in het wisselkoersplan. Het afgelopen weekeinde telefoneerde hij een half uur met Soeharto “om te praten over de situatie”, aldus een woordvoerder van het Witte Huis.