TURKSE GAZELS

Gazeller: Ottoman-Turkish vocal Improvisations in 78 rpm Records (Kalan Müzik CD 067).

Schatgraver Hasan Saltik heeft al heel wat stokoude Turkse platen heruitgebracht. Door de taalbarrière bleven de achtergronden voor buitenstaanders nogal duister maar met Gazeller - Ottoman-Turkish Vocal Improvisations in 78 rpm Records (1906-'36) gaat het gordijn een stukje open. Bij de cd zit een rijk geïllustreerd boekje van 50 pagina's met daarin ook een toelichting in het Engels.

Daarin wordt duidelijk gemaakt dat het populaire Turkse vocale repertoire (een 'gazel' is een liefdesliedje) vaak was of is afgeleid van religieuze muziek. Net als het populaire 'joodse' lied dus en de Amerikaanse soulmuziek. Zoals Sam Cooke, Aretha Franklin en anderen het vak leerden in de (zwarte) kerk en joodse zangers zich lieten inspireren door begaafde cantors, zo deden de vocalisten op deze cd (uitsluitend mannen) ervaring op als hafiz, dat wil zeggen koran-recitant.

Dat resulteert in een dosis pathos waar je 'U' tegen zegt en een grote versieringsdrang: rechte lijnen zijn in deze gazels ver te zoeken. De nadruk ligt op de wijd uitwaaierende stemmen, de instrumentalisten spelen de tweede viool of luit. Voor luisteraars die niet weten wat een 78-toeren plaat was, zal het wennen zijn aan de ruis en de soms duchtige geluidsvervorming.