Gemakzuchtige clichés uit het leven van stakkers

Voorstelling: In de rui door Mug met de gouden tand. Van Marcel Musters, Marian Luif. Begeleiding: Don Duyns. Gezien: 12/2, Toneelschuur, Haarlem. Nog te zien: t/m 27/3 in het hele land. Inl. (020) 616 32 18.

Mug Met De Gouden Tand. Toneelgroep met bizarre naam. Ooit begonen met toneelbewerking van Goethe's Wilhelm Meisters Lehrjaren. Werd onder leiding van Jan Ritsema en met kostuums van Hans Klasema eerste postmoderne toneelvoorstelling van de jaren tachtig. Crinolines met een knipoog gebracht, net als Goethe, die verpulverd werd tot enkele losse citaten en een paar scènetjes en het voor het overige moest doen met een elegant schouwspel vol met als op rolschaatsen voortglijdende acteurs.

Opwekkend was het, net als de meeste voorstellingen die volgden. Ze werden, meestal op basis van improvisatie, gemaakt door enkele leden van de oorspronkelijke groep, onder wie Klasema en Joan Nederlof de belangrijkste waren. De comédienne Nederlof maakte zelfs de minder geslaagde producties het aanzien waard, ze is een middelpunt dat haar entourage kwaliteit verschaft. Ze is er al een tijdje niet meer, al wordt vanaf volgende week Hertenkamp uitgezonden, een door haar geschreven en door Mug en de VPRO geproduceerde televisie-serie.

In de rui is in elk geval zonder haar gemaakt, door gast-actrice Marian Luif en Mug-acteur Marcel Musters. Ze spelen in het lulligst denkbare burgermansdecortje scènes uit het leven van een stakker van een moeder met een stakker van een zoon die op een bakkie-frequentie een eigen radio-programma verzorgen. Moeder en zoon hebben het moeilijk met elkaar - dat maakt veel stil spel onmiskenbaar. De moeder krijgt van de zoon 'een punthoofd met schuifdeuren', de zoon van de moeder een bloedneus. Om de haverklap bloedt zijn neus.

De crux in In de rui is dat de personages af en toe blijk geven van inzicht in hun eigen situatie. Dat moet ze tragi-komisch maken, want als komisch is hun gedrag zeker ook bedoeld. De ware tragiek is echter dat de van compassieloze en gemakzuchtige clichés aan elkaar hangende voorstelling niet in de verste verte ook maar enigszins, al is het maar een fractie van seconde een zweem van de schaduw van een glimlach opwekt. Om het maar eens zo te zeggen en ieder misverstand uit te sluiten. Marjan Luif kan te weinig om haar schrijnend gemis aan podium-présence te doen vergeten, en Musters om het gemis van Nederlof goed te maken. Misschien zijn er (nog) andere oorzaken, het doet er niet toe. In de rui is hoe dan ook een pijnlijke ervaring.