VS geïrriteerd over Japans bescheiden Aziatische rol

De Verenigde Staten tonen ergernis voor de bescheiden rol die Japan

zichzelf aanmeet bij de bestrijding van de economische crisis in veel Aziatische landen. In Japan wordt daar heel anders over gedacht.

TOKIO, 14 FEBR. De Verenigde Staten gebruiken de valutacrisis in een aantal Aziatische landen als breekijzer om de Japanse markt te openen. De Amerikaanse handelsvertegenwoordigster Charlene Barshefsky zei deze week: “Het beleid van Tokio is tot dusverre teleurstellend. Er

is geen twijfel over dat de Japanse markt de eerste bestemming moet zijn

voor producten van de Aziatische buren.'' Dergelijke uitspraken komen de

laatste tijd met de regelmaat van de klok uit Washington. Maar deze week

sloeg eindelijk een Japanse ambtenaar terug: “De VS zeggen dat wij meer

moeten doen, maar begrijpen zij zelf eigenlijk wel de problemen? Ze spelen gewoon de Zwarte Piet door.''

Er zit een geheel ander gezichtspunt achter deze uitspraken. De Japanse ambtenaar, directeur internationaal handelsbeleid Takeshi Isayama van het ministerie van Internationale Handel en Industrie, sprak aan de vooravond van het vertrek van een Japanse delegatie naar Indonesië.

De delegatie wil weten wat Japan verder aan de situatie in dat land kan bijdragen want “om het probleem op te lossen moet je eerst de feiten kennen”, aldus Isayama. Daarom zendt Japan binnenkort ook een identieke

missie naar Zuid-Korea. Volgens Isayama is tot dusver “niemand met afdoende ideeën gekomen om de Aziatische problemen op te lossen”.

Maar Amerikaanse functionarissen halen de laatste tijd juist achter elkaar uit naar Japan omdat Japan iets moet doen. Onderminister van Financiën Lawrence Summers zei deze week dat Japan zijn hervormingspogingen moet opvoeren gezien de crisis in Azië. En Barshefsky noemt de hervormingspogingen van Japan “totaal inadequaat”.

Deze uitspraken zijn dus niet gericht op de interne oorzaak van de problemen in landen als Indonesië en Zuid-Korea, maar op het gebruik van de Japanse markt als middel om de problemen in andere landen

op te lossen. Japan is uiteindelijk de tweede economie ter wereld en heeft gigantische handelsoverschotten. Het zou in de huidige Aziatische crisis een goede markt kunnen zijn voor de getroffen Aziatische landen die daardoor de broodnodige buitenlandse valuta in handen krijgen. De VS

willen daarom een gedereguleerd Japan zien dat meer buitenlandse producten koopt.

Dit komt mooi overeen met de bestaande Amerikaanse agenda. De VS proberen al jaren tevergeefs diezelfde Japanse markt voor hun eigen producten open te breken, in de hoop dat eindelijk de gigantische Amerikaanse handelstekorten kunnen worden omgebogen.

Deze week kwamen Amerikaanse en Japanse ambtenaren bijeen voor overleg over deregulering in het kader van een eerdere overeenkomst tussen president Clinton en premier Hashimoto. “De gesprekken toonden substantiële verschillen in de kijk op deregulering”, aldus de Amerikaanse persverklaring na afloop. De VS spraken hun “frustratie uit

over de langzame voortgang van deregulering en het sterke en voortdurende verzet in vele ministeries tegen betekenisvolle hervormingen''. De verklaring leest als een Amerikaans beleidsdictaat: Japan moet zus, Japan moet zo.

De aanwezige Japanse ambtenaren waren afkomstig van vrijwel ale ministeries zoals Financiën, Handel en Industrie, Landbouw, en Posterijen. Ondanks de momenteel stagnerende Japanse economie kunnen deze ambtenaren al met al toch terugkijken op een succesvol economisch beleid in de naoorlogse periode. Ze hebben zich gekweten van de hun toegevallen taak en geven die niet zomaar uit handen omdat de VS dat zeggen.

Maar naast deregulering hameren de VS ook op een groei van de binnenlandse vraag in Japan. Daarvoor kan Japan altijd terugvallen op een oude reflex: het gebruik van overheidsgeld. Terwijl de regering juist in april was overgegaan op een verhoging van de BTW met 2 procent om het overheidstekort terug te brengen, kwam Hashimoto onder Amerikaanse druk nu met een belastingverlaging van 30 miljard gulden. Verder is het land bezig overheidsgeld te pompen in de financiële sector om zo de kredietbeperking tegen te gaan van de kant van de banken, die een grote last aan 'slechte leningen' dragen uit de 'luchtbel'-periode. En ook bij de recente stijging van de beurs in Tokio

wordt als reden veelal de verwachting van extra stimuleringsmaatregelen genoemd.

Opening van de Japanse markt voor producten van andere Aziatische landen, waar de VS op hameren, is een ander verhaal. De VS openden zich na de Tweede Wereldoorlog bewust voor Japanse producten in ruil voor de Japanse ondergeschiktheid aan de VS op veiligheidsgebied. Japan werd een

trouwe vazal, welvarend en vrij van communisme. Voor Japan is een dergelijk winstpunt momenteel niet binnen te halen door zich te openen voor andere Aziatische landen. Die landen voeren ten slotte een vergelijkbare strategie als Japan naar economische volwassenheid.