Historisch besef

De tijdgeest wordt overheerst door, zoals Hans-Martien ten Napel dat in NRC Handelsblad van 6 februari noemt, het humanisme. In het artikel 'Het CDA zou zich wat meer in het verleden moeten verdiepen' stelt Ten Napel dat de paarse partijen, PvdA, VVD en D66, voortkomen uit

de gemeenschappelijke wortel van het humanisme. Hierdoor zou paars in beginsel in staat zijn het meest ondubbelzinnige stempel op Nederland te

drukken van alle bondgenootschappen tot nu toe.

Ten Napel vreest het ergste: “Wie geïnteresseerd is in het erfgoed van Abraham de Kuyper voor de 21ste eeuw kan zich langzamerhand beter op een land als Zuid-Korea richten dan op Nederland.”

Hij ziet de toekomst zo somber in, dat voor hem “de vraag gerechtvaardigd lijkt of het christendom niet geheel zal wegtrekken uit Nederland.” Ongetwijfeld denkt hij daarbij aan de gevolgen van de paarse politiek van marktwerking en individualisering. En inderdaad, de grote Nederlandse kerken uiten hun verontrusting over de overeconomisering van het maatschappelijk leven en de 24-uurseconomie.

Vier jaar paars beleid tast de kwaliteit van de samenleving aan. Al is het wel overdreven te vrezen dat het voortbestaan van het christendom in

Nederland afhankelijk is van paarse politiek alleen, zoals Ten Napel lijkt te doen. En al gaat het te ver om met Ten Napel te denken dat het tij van de politieke ontkerstening gekeerd kan worden wanneer de christen-democratie meer historisch besef toont.

Historisch besef is belangrijk, al was het alleen om te ontdekken dat het christendom in Nederland wel voor hetere vuren heeft gestaan.

Honderd jaar geleden stonden mannen als Kuyper, Schaepman en De Savornin

Lohman voor een vergelijkbare uitdaging. Net als toen is ook nu de opbouw van vitale tegenwichten tegen marktwerking en individualisering noodzakelijk. In de vorige eeuw waren dat vooral vakbonden, woningbouwverenigingen, boerenorganisaties, het bijzonder onderwijs. Nu gaat het daarnaast om nieuwe sociale bewegingen, zoals mensenrechtenorganisaties of milieubewegingen. En om een herwaardering van die instituties die waarden overdragen, zoals met name de kerken en levensbeschouwelijke instellingen.

Als de christen-democratie zich bezint op haar inspiratie, doet zij dat vanuit historisch besef en baseert zij zich op de vaste waarden die voortkomen uit het erfgoed van Kuyper, Schaepman en De Savornin Lohman.