D66 te paars, Borst te braaf voor Jonge Democraten

D66 begint vandaag aan haar verkiezingscongres in Noordwijkerhout. Gisteren gaven de Jonge Democraten het startsein voor een grimmige zoektocht naar eigenwaarde en zelfrespect.

DEN HAAG, 14 FEBR. Zelfs de architecten geloven niet meer in hun eigen produkt. De Jonge Democraten, samen met de Jonge Socialisten (JS) en jonge liberalen (JOVD) in 1992 de herauten van paars toen ze samen een alternatief 'regeerakkoord' sloten, hebben zich gedesillusioneerd van de sociaal-liberale combinatie afgewend. Dat blijkt uit een verklaring die de jonge D66'ers gisteren uitgaven onder de titel 'D66, hit your darling'.

De verklaring zette de toon voor het verkiezingscongres dat D66 vandaag en morgen houdt. Het is een grimmige zoektocht naar eigenwaarde en zelfrespect in een tijd van ineenzakkende electorale steun en groeiende twijfel over lijsttrekker Borst. De eigenlijke lijsttrekker, fractievoorzitter De Graaf, zette gisteren al de hakken in het zand door

te verklaren dat D66 slechts zal toetreden tot een nieuw kabinet als er “ten minste enkele stevige ministersposten” voor de Democraten worden vrijgemaakt. Wat hem betreft mag dat kabinet best onder leiding staan van VVD-leider Bolkestein, want Kok is wel goed maar niet heilig, zo verklaarde De Graaf in een krante-interview.

De teleurstelling van de Jonge Democraten zit hem niet zozeer in het feit dat het muntrandschrift 'God zij met ons' is blijven bestaan en niet is vervangen door 'Vrijheid, gelijkheid en broederschap', nog een vurige wens van de jongeren in 1992. Nee, het ging hen om meer dan alleen symboliek. Van een CDA-loos kabinet hadden ze gehoopt dat het de euthanasie en het gebruik van softdrugs zou legaliseren, het bijzonder onderwijs aan banden zou leggen, de Nederlandse ambassade bij het Vaticaan zou sluiten, en de winkeltijdenwet zou afschaffen.

Aleen op dit laatste punt is vooruitgang geboekt, concluderen de jonge D66'ers. Met afgrijzen constateren ze dat juist op het punt van immateriële zaken zoals de euthanasie, waar paars een doorbraak had

kunnen betekenen, de huidige coalitie volledig zijn plicht heeft verzaakt. “Zowel VVD als PvdA bleken op belangrijke momenten eerder conservatief dan verlicht en deden in draaierigheid in niets onder voor het huidige CDA.”

Ook is volledige afschaffing van het kostwinnersbeginsel, de fiscale vertaling van de ongelijkheid van man en vrouw, nog steeds niet bereikt.

“Onder paars is die wezenlijke economische gelijkberechtiging van de vrouw niet van de grond gekomen.”

De auteurs van het pamflet tonen zich dan ook uiterst verbaasd over het streven van de D66 naar een tweede paars kabinet. “Het zou D66 juist sieren als ze wat meer frustratie aan de dag zou leggen met betrekking tot paars”, schrijven de Jonge Democraten. “D66 was te loyaal.” Het recalcitrante gedrag van Kamerleden als De Graaf en Ter Veer, die de coalitie eind vorig jaar bijna lieten springen tijdens de 'varkenscrisis', kunnen de jonge D66'ers dan ook zeer waarderen.

Voor Borst bestaat veel minder waardering, want die is juist lid van het

door de jonge democraten gekritiseerde kabinet. Toch roepen de jonge democraten haar op leiding te geven aan een operatie 'hit your darling',

en afstand te nemen van het kabinetsbeleid. De laatste keer dat Borst dat deed, door tijdens het varkensdebat de D66-fractie op te roepen het kabinetsbeleid aan te vallen, is haar overigens slecht bevallen. De hele

Tweede Kamer viel over haar heen.

Vandaag en morgen moet blijken of het pleidooi van de jonge democraten om veel meer afstand te gaan nemen van het kabinetsbeleid weerklank vindt. De stroom aan amendementen op het concept-verkiezingsprogramma biedt daarvoor in ieder geval voldoende gelegenheid.