Commissarismacht in Peters' schaduw

Wie controleert de machthebbers? In het Nederlandse bedrijfsleven delen de commissarissen de lakens uit. Zij benoemen en ontslaan de directie, die de dagelijkse leiding in de onderneming heeft. Maar niemand controleert de commissarissen. De ondernemingsraad mag mopperen,

de beleggers mogen klagen en de media kunnen kritische stukjes schrijven, de commissaris hoeft zich er niets van aan te trekken.

Tijden veranderen.

Zeldzaam zijn de individuele commissarissen die opstappen als het beleid

van de raad van bestuur en de raad van commissarissen hen niet aanstaat.

Wijlen F. Swarttouw vertrok uit de Fokker-raad uit onvrede met de bemoeienis van grootaandeelhouder Dasa, F. Sickinghe uit de Nedlloyd-raad omdat niemand met aandeelhouder T. Hagen over diens plannen wilde praten. H. Langman ging weg als president-commissaris van Fokker toen hij meende dat hij het vertrouwen van de overheid had verloren.

Het collectieve vertrek van de commissarissen (op één na) bij het verpakkings- en handelsconcern KNP BT, dat deze week werd aangekondigd, kent echter weinig precedenten. Een vergelijking met truckfabrikant Daf dringt zich op. De fabriek werd na het bankroet in 1993 door financiers en overheden overeind geholpen, maar slechts eéEÉn commissaris mocht van de nieuwe geldschieters terugkeren.

De vergelijking gaat in een opzicht mank: de commissarissen van het 'oude' Daf konden niet kiezen of zij wilden terugkomen na het bankroet. Die van KNP BT wel. Zij hadden kunnen blijven. Hun vertrek onderstreept de beroerde gang van zaken in bestuurlijk opzicht bij het concern: bestuurstop gedecimeerd, verwachtingen bij de fusie in 1993 niet waargemaakt, beurskoers ver achtergebleven bij de hausse op de Amsterdamse effectenbeurs.

De opstappers zijn niet de eersten de besten: A. Maas, interim-topman bij detailhandelsconcern KBB en commissaris bij KPN, KLM en Heineken. J.

Fentener van Vlissingen, onder meer commissaris bij familiebedrijf SHV. En R. van Oordt, een van de grondleggers van KNP BT.

Tijdelijk topman K. de Kluis, zelf voormalig commissaris, vindt het vertrek van zijn voormalige collega's wel voor de hand liggen, gezien het gewijzigde karakter van de onderneming, die zal doorgaan als handelshuis Bührmann.

Dat is niet het hele verhaal.

“De raad van bestuur en de raad van commissarissen zullen het vertrouwen van de aandeelhoudersvergadering moeten hebben.” Aanbeveling

28 in het recente rapport van de commissie Peters om de controle op bestuur en commissarissen transparanter te maken. Voor het eerst moeten directies en commissarissen dit jaar als apart agendapunt het oordeel over hun functioneren vragen van de aandeelhoudersvergadering (zogeheten

decharge).

Aanblijven van de commissarissen zou een beleggersrevolte hebben ontketend. Het aparte agendapunt decharge geeft beleggers een nieuw wapen. Bij KNP BT werpt deze vernieuwing van Peters zijn schaduw vooruit.