Actie tegen Irak bedreigt vrede Israel en Palestijnen

Nieuwe militaire actie tegen Irak kan de hoop op vrede tussen Israel en de Palestijnen weer voor lange tijd wegnemen. Het is geen toeval dat Arafat onder de rook van de Iraakse crisis weer over de hervatting van de intifadah spreekt.

TEL AVIV, 14 FEBR. De Golfoorlog in 1991 opende de ramen voor een nieuw Midden-Oosten waarvan een Israelisch-Palestijnse vrede de spil zou

moeten zijn. Nieuwe oorlogshandelingen tegen Irak kunnen zeven jaar later het uitzicht op vrede tussen Israeliërs en Palestijnen weer voor lange tijd vertroebelen. Er wordt weer gesproken van een nieuwe Palestijnse volksopstand, de intifadah. Gaat de nachtmerrie van oud-premier Shimon Peres in vervulling dat de vredeshoop verloopt in een

'Bosnische situatie'? Deze vraag dient zich aan omdat het autonomie-akkoord van Oslo door premier Benjamin Netanyahu op sterven na

dood is onderhandeld. Het huidige internationale klimaat is bovendien geenszins te vergelijken met dat in 1991, dat het de Amerikaanse president George Bush mogelijk maakte een internationale coalitie met de

Arabieren tegen de Iraakse invasie van Koeweit te smeden. De VS gaven toen in militair en diplomatiek opzicht de toon aan in het Midden-Oosten. Met het uiteenvallen van het Sovjet-rijk leek de invloed van Rusland in dit deel van de wereld snel weg te ebben. De Koude Oorlog

kwam ook in het Midden-Oosten ten einde, en in een warmer politiek klimaat konden de Israeliërs en Palestijnen zich in 1993, na geheime besprekingen, vinden in het akkoord van Oslo.

Interne Israelisch-Palestijnse ontwikkelingen, in de eerste plaats de in

1987 begonnen Palestijnse intifadah en de invloed daarvan op Israel, legden de grondslag voor de doorbraak in Oslo in 1993. Het is echter twijfelachtig of Oslo haalbaar zou zijn geweest in het door Amerikaans-Russische tegenstellingen verscheurd Midden-Oosten. De Israelische premier Yitzak Rabin heeft zijn handtekening onder Oslo kunnen zetten omdat hij in de geo-strategische veranderingen in het Midden-Oosten na 1991 geloofde. Onder Amerikaanse suprematie was hij bereid vijf jaar na deze historische gebeurtenis in Washington met de Palestijnen tot een definitieve vredesregeling te komen en te proberen hetzelfde te bereiken met Syrië. Het is anders gelopen omdat hij werd vermoord en zijn rechtstreeks gekozen opvolger Benjamin Netanyahu niet in 'Oslo' en een nieuw Midden-Oosten wil geloven.

Dat hoeft misschien binnenkort ook niet meer, als nieuwe rivaliteit over

het Midden-Oosten tussen de VS en Rusland de onderbouw waarop 'Oslo' werd opgetrokken afbreekt. De meningsverschillen tussen de VS en Rusland

over de benadering van de Iraakse crisis zijn het symptoom van en niet de aanleiding tot de oude twisten tussen Moskou en Washington over invloedssferen in het olierijke Midden-Oosten dat met dollars zijn wapens voor oorlogen kan kopen.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Primakov werd in Jeruzalem bij zijn benoeming onmiddellijk gekarakteriseerd als een 'Arabist'. Israelische diplomaten voorspelden dat hij zich zou inzetten voor terugkeer van Rusland naar het Midden-Oosten. De scherpe Russische diplomatieke inzet om de VS ervan te weerhouden Irak aan te vallen is thans het meest in het oog springende aspect van de nieuwe Russische diplomatie in het Midden-Oosten. Grotere steun aan de Palestijnse zaak kan als de Iraakse crisis weer achter de rug is de volgende fase zijn van de verdere uitbouw van de Russische invloed in het Midden-Oosten.

Die weg over de Palestijnse invalshoek is door Israel onder Netanyahu wijd opengehouden. Het zou anders zijn geweest indien Netanyahu voor verzoening met de Palestijnen zou hebben gekozen. Het Palestijnse belang

zou dan sterker aan Israel zijn gekoppeld dan aan nieuwe Russische geluiden. Het is geen toeval dat Arafat onder de rook van de Iraakse crisis weer over de hervatting van de intifadah spreekt. Het meten met twee maten door de VS ten aanzien van Israel en Irak betreffende naleving van resoluties van de Veiligheidsraad van de VN is een van de elementen die de Palestijnen voor Saddam Hussein en tegen de VS en Israel de straat opdrijven. 'Oslo' kan dergelijke spanningen evenmin als

Palestijnse zelfmoordterreur verdragen. Het alternatief is geen vrede met alle gevolgen van dien voor Israeliërs, Palestijnen en de regio.