Fermentor is een reactievat met roerwerk

ROTTERDAM, 13 FEBR. Washington heeft zich gisteren bij monde van minister Albright verontrust getoond over een artikel in The Washington Post dat melding maakte van een Russisch contract uit 1995 voor de levering van een fermentor van 5000 liter die bij uitstek geschikt was voor de kweek van gevaarlijke bacteriën. Volgens Irak ging het slechts om de productie van een eiwitrijke toeslag voor veevoer. Onduidelijk is of het vat ook is geleverd.

In een UNSCOM-rapport van december 1995 is ook sprake van een buitenlands contract voor de levering van een fermentor van 5000 liter, maar dat contract werd in 1988 gesloten. Die fermentor was bedoeld als aanvulling op de twee fermentors van 1450 liter die bij Al Hakam in gebruik waren, volgens Iraakse opgave eveneens voor de productie van een eiwitrijke veevoertoeslag (zogenoemd 'Single Cell Protein'). In werkelijkheid werden er pathogene bacteriën gekweekt.

De bedoeld fermentors zijn verre van sophisticated, maar eenvoudige, roestvrijstalen reactievaten met een roerwerk, een verwarmings- annex koelsysteen en wat toe- en afvoerleidingen. Men vindt ze in yoghurtfabrieken, bierbrouwerijen en vooral ook in de antibiotica-industrie. ICI had tot halverwege de jaren tachtig in Engeland 's wereld grootste fermentor in gebruik voor de productie van Single Cell Protein (voor veevoer). De ICI-fermentor had een inhoud van maar liefst 500.000 liter.

Tot aan 1988 was er nog geen vermoeden dat Irak aan biologische wapens werkte, wel was omstreeks 1984 duidelijk geworden dat Irak chemische wapens inzette tegen Iran. Het biologische programma was, zo is later gebleken, pas in 1985 serieus op gang gekomen. Pas halverwege 1988 werd het ook buiten Irak bekend, de New York Times publiceerde er als eerste over in 1989.

Pas na de inval in Koeweit (augustus 1990) werd Irak getroffen door een breed VN-embargo. Voor de Westers georiënteerde landen van de zogenoemde Australië Groep golden sinds ongeveer 1985 beperkingen voor de export van grondstoffen, bacteriestammen en kweekapparatuur voor productie van chemische en biologische wapens. Voor wat betreft fermentors leggen de regels van de Australië Groep exportbeperkingen op aan vaten groter dan 300 liter.

Later is komen vast te staan dat twee Amerikaanse instituten tussen 1984 en 1989 talrijke pathogene bacteriën, virussen en toxinen (waaronder anthrax-bacillen) aan Irak leverden met toestemming van het ministerie van Handel.