Externe tegenvallers verontrusten Shell niet

Koninklijke/ Shell rapporteerde gisteren 17 procent minder winst. “Allemaal tegenvallers die niets met de bedrijfsvoering van doen hebben”, zegt scheidend president-directeur Herkströter.

KONINKLIJKE/ SHELL in 1997:

Hoofdvestigingen: Den Haag en Londen

Aantal Werknemers: 106.000, van wie 10.970 in Nederland

Nettowinst: 15,1 miljard gulden

DEN HAAG, 13 FEBR. “Kijk hoe we gepresteerd hebben, we zijn nu al jaren de nummer één in de industrie. Ik zie geen enkele reden waarom we dat niet zouden blijven.” Aldus president-directeur drs. Cor Herkströter van de Koninklijke/ Shell Groep gisteren, na de presentatie van de resultaten.

Op het eerste gezicht geven de cijfers over 1997, in Britse ponden, een somber beeld: de nettowinst daalde met 17 procent. Exclusief voorraadeffecten en bijzondere posten blijft de daling altijd nog 6 procent.

Maar in dollars komt de winst slechts één procent lager uit dan in het recordjaar 1996. In guldens werd zelfs - exclusief voorraadeffecten - 13 procent meer winst gemeten.

Voor het laatst presenteerde het olieconcern zijn resultaten in ponden. Die zetten de waarnemer juist nu op het verkeerde been, omdat de Britse valuta in 1997 flink in waarde steeg. In alle landen waar Shell actief is, uitgezonderd de VS, werden de effecten van kostenverlagingen en hogere belastingbaten grotendeels tenietgedaan door het sterkere pond. Met ingang van 1998 zal de oliemaatschappij haar cijfers in dollars melden, zodat de groepsresultaten beter vergelijkbaar worden met die van concurrenten, die vrijwel allemaal in de Amerikaanse munt rapporteren.

Vooral het laatste kwartaal van 1997 speelde Shell parten. De olieprijs daalde scherp. De crisis in Azië leverde een verlies van 170 miljoen dollar op. Daarnaast boekte het concern nog een tegenvaller door een explosie in een fabriek in Maleisië en 130 miljoen aan valutaverliezen. Samen met een serie belastingtechnische en boekhoudkundige veranderingen leidde dit tot een verlies van 500 miljoen dollar. “Allemaal tegenvallers die niets met de bedrijfsvoering van doen hebben”, oordeelt Herkströter. Over het hele jaar bedroeg het valutaverlies 416 miljoen dollar.

“Azië heeft ons zwaar getroffen, want daar liggen onze wortels. Daar zijn we ruim honderd jaar geleden begonnen, daar zijn we nog steeds sterker vertegenwoordigd dan onze concurrenten. Singapore, Maleisië, Brunei, Thailand, de Filippijnen en Indonesië zijn jarenlang heel goede markten geweest. Ik verwacht dat de situatie weer zal omslaan in groei”, aldus de president-directeur. Hij wijst ook op China en India, landen waar de financiële crisis tot nu toe aan voorbijgaat. Shell heeft daar grote projecten in voorbereiding. “Samen hebben ze 2 miljard inwoners. Als de groei daar doorgaat, kun je wel nagaan wat dat betekent voor een energiebedrijf.”

Onlangs heeft Shell met Saoedi-Aramco een beginselakkoord gesloten om in India zaken te doen. Herkströter: “Olie winnen kun je daar niet veel, maar op de andere terreinen waarin we actief zijn (raffinage, verkoop van brandstoffen, aardgas, elektriciteit en chemie, red.) wèl. En het is natuurlijk van belang dat je dat samen doet met een bedrijf als de Saoedi-Aramco, want die hebben veel olie.”

Aanstaande maandag tekenen Shell en zijn Chinese partner op het Haagse hoofdkantoor, in het bijzijn van premier Li Peng, zijn collega Wim Kok en minister Wijers, een beginselovereenkomst voor een miljardenproject in de petrochemie in China, “India en China, dat zijn beide veelbelovende overeenkomsten”, vindt Herkströter.

De achteruitgang van het rendement op geïnvesteerd vermogen met 0,3 procent tot 11,6 procent, gerekend in dollars, vindt hij jammer. “Maar we blijven streven naar 13 procent. Dat moet haalbaar zijn.”

Herkströter gaat per 1 juli met pensioen. “Heel lang” heeft hij nagedacht of hij, net als zijn voorgangers, de post van president-commissaris zou gaan vervullen. “Maar ik zie er om persoonlijke redenen vanaf. Ik vind het bezwaarlijk om vrijwel direct in die functie met het toezicht te worden belast op zaken die ik zelf op de rails heb gezet. Ik zal Shell heel erg missen. Tijd om na te denken over wat ik ga doen heb ik echt nog niet gehad. Ik zal zeker niet in mij tuintje gaan zitten. Ik zie het wel, andere dingen doen is ook aantrekkelijk.”

Een vleugje cultuur, na al die bedrijfsmatige en cijferexercities voor de econoom en registeraccountant Herkströter? “Ik ben gek op muziek.” En hij solliciteert meteen: “Een commissariaat hier en daar lijkt me ook wel wat.” Vanochtend al werd zijn benoeming als commissaris bij ING bekend.

Herkströters collega mr. J.H. Schraven, president-directeur van Shell Nederland, zegt dat het zijn bedrijf in 1997 goed is gegaan: “De 1,8 à 1,9 miljard gulden die we hebben verdiend hebben we precies weer geïnvesteerd. Het aantal werknemers bleef nagenoeg gelijk op 11.000. Ondanks de lage marges op raffinage, een sector waarin Shell Nederland veel doet met Shell Pernis, hebben we een hoger rendement gehaald dan het groepsgemiddelde.”

Raffinage is momenteel niet winstgevend, door de overcapaciteit in West-Europa. Elk jaar moet 330 miljoen gulden op de modernisering van Pernis worden afgeschreven. De chemiepoot heeft wel bijgedragen aan de winst. Gisteren maakte Shell Nederland nog een investering van 300 miljoen bekend in uitbreiding van de etheenproductie (grondstof voor kunststof) in Moerdijk.

De NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij), dochter van Shell en Esso, is volgens Schraven “zeer succesvol dankzij de nieuwe boortechnieken en het driedimensionale seismisch onderzoek. Ze hebben vorig jaar 50 miljard kubieke meter extra aardgas gevonden.”

De Nederlandse bijdrage aan de prestaties van de hele groep op dit terrein is relatief klein: de bewezen gasreserves namen met 100 procent toe en de oliereserves met 30 procent.