Australische conventie kiest voor de republiek

CANBERRA, 13 FEBR. Een constitutionele conventie in Australië heeft zich vandaag met 89 tegen 52 stemmen en elf onthoudingen uitgesproken voor de omvorming van het land in een republiek. Als de bevolking van Australië, dat in 1901 onafhankelijk werd van Groot-Brittannië, zich volgend jaar in een referendum ook uitspreekt voor een republiek, komt er een einde aan de meer dan tweehonderd jaar oude banden met het Britse koningshuis.

De conventie, bestaande uit 76 gekozen en 76 door premier John Howard aangewezen leden uit verschillende lagen van de bevolking, heeft zich ook uitgesproken over de republikeinse staatsvorm die Australië zou moeten krijgen. Met 73 tegen 57 stemmen is gekozen voor een president die niet rechtstreeks door de bevolking wordt gekozen, maar door het parlement wordt aangewezen op grond van een lijst met door de bevolking genomineerde kandidaten. Dat betekent dat de bevoegdheden van de president een voornamelijk ceremonieel krakter zullen hebben. Hij of zij neemt in feite de functie van de huidige gouverneur-generaal over, de officiële afgevaardigde van het Britse koningshuis. Australië zal wel lid blijven van het Britse Gemenebest.

De conservatieve premier Howard, zelf een uitgesproken monarchist, heeft gezegd eind 1999 het voorstel voor een republiek met een niet rechtstreeks gekozen president aan de Australische bevolking voor te leggen. “De enige nuchtere interpretatie van de uitslag van deze conventie is dat een meerderheid voorstander is van een republiek”, zei Howard. Hij wil dat de president op 1 januari 2001 wordt geïnaugureerd, als het land herdenkt dat honderd jaar daarvoor de zes voormalige Britse kolonies werden omgevormd tot een onafhankelijke federatie.

De oppositie wil graag dat er meer vaart wordt gezet achter de constitutionele hervorming, zodat de Olympische Spelen van 2000 in Sydney door de nieuwe president geopend kunnen worden.

Tot enkele jaren geleden steunden de Australiërs in grote meerderheid de monarchie. Recente enquêtes laten zien dat iets meer dan de helft nu republikeins is. Volgens de Australian Republican Movement (ARM) is het land intussen omgevormd tot een multiculturele samenleving, met veel inwoners zonder een band met Groot-Brittannië. “Hoe kunnen we in onszelf als een natie geloven wanneer we zeggen dat onze politieke stabiliteit, onze democratie en onze welvaart afhangt van het hebben van de Engelse koning of koningin als ons staatshoofd”, zegt de voorzitter van de ARM, Malcolm Turnbull. De tegenhanger van de ARM, Australians for a Constitutional Monarchy (ACM), is trots op het koloniale erfgoed van Australië. “Als het werkt, is er geen reden om het te veranderen”, aldus oprichter Sir Harry Gibbs. (Reuters, AP)