Gmelich moet zwijgen over actie tegen Irak

DEN HAAG, 12 FEBR. Minister Voorhoeve (Defensie, VVD) heeft zijn staatssecretaris en partijgenoot Gmelich Meijling verboden om verder in het openbaar over een Nederlandse bijdrage aan een eventuele militaire actie van de VS tegen Irak te spreken.

Net als premier Kok meent Voorhoeve dat Meijling “voorbarig” is geweest door dinsdag in Washington te verklaren dat Nederland bereid is zonodig met een fregat bij te dragen aan zo'n actie.

Kok en Voorhoeve lieten de staatssecretaris gisteren niet geheel vallen tijdens een door de CDA-fractie aangevraagde interpellatie over de verwarring die mede door Meijlings mededelingen in Washington was ontstaan in de Tweede Kamer. Voorhoeve noemde hem “een voortreffelijk staatssecretaris die mijn volle vertrouwen behoudt”.

Maar de regeringsfracties van PvdA en D66 achten Meijlings positie verzwakt. Kamerlid Van den Bos (D66) zei waarschuwend: “Dat was eens maar nooit weer.” Kok wees verwijten aan zijn adres over een “gebrek aan regie” dat volgens het CDA de afgelopen dagen zou zijn gebleken, van de hand. Het is niet mogelijk alle bewindslieden voortdurend “aan een touwtje” te hebben, zei hij.

Het kabinet beslist morgen over een verzoek van de Verenigde Staten om een Nederlandse bijdrage aan een eventuele Amerikaanse militaire actie tegen Irak. Dat verzoek is dinsdag officieel gedaan na intensieve bilaterale sonderingen die vorige week zaterdag waren begonnen. Begin volgende week krijgt de Tweede Kamer een brief over het nadere kabinetsbesluit.

Een meerderheid van de Tweede Kamer zal dan akkoord gaan met een Nederlandse bijdrage in de vorm van een fregat met beschermingstaken als deel van een internationale vlootmacht in de Golf, zo bleek gisteren. Alleen GroenLinks en de SP zijn daar mordicus tegen.

De PvdA-fractie is er “nu” nog niet voor, omdat zij meent dat een aanbod van militaire steun ongunstig zou inwerken op de Nederlandse voorkeur om zo lang mogelijk met diplomatieke middelen naar een vreedzame oplossing van de Iraakse crisis te streven.

Maar PvdA-woordvoerster Verspaget gaf na interrupties van de VVD'er Weisglas - “wij zitten hier om te controleren, u loopt het kabinet voor de voeten” - en van Verhagen (CDA) toe, dat de PvdA uiteindelijk, als alle diplomatieke middelen zouden hebben gefaald om Irak tot volledige aanvaarding van VN-wapeninspecties te brengen, wel met een eventuele Amerikaanse militaire interventie zal instemmen, inclusief een Nederlandse bijdrage daaraan.

Verspaget zei dit nadat premier Kok, zonder de PvdA-fractie rechtstreeks aan te spreken, had verzekerd dat diplomatieke pogingen om Irak de VN-inspecties alsnog geheel te laten aanvaarden, het niet kunnen stellen zonder de dreiging zoiets desnoods met militaire middelen af te dwingen. Kok: “Je kan niet met de armen over elkaar blijven zitten, het kan een keer op zijn.”

De premier zei ook dat een nieuwe resolutie van de Veiligheidsraad om de rechtsbasis van een eventuele militaire actie tegen Irak te hernieuwen weliswaar gewenst maar niet dwingend noodzakelijk is.

In het kabinet meent vooral minister Pronk (Ontwikkelingssamenwerking) dat zo'n nieuwe resolutie vereist is. Minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) schreef de Kamer al dat de Veiligheidsraad het daarover “vrijwel zeker” niet eens zal kunnen worden.