Roemeense crisis even ingevroren

De regeringscrisis in Roemenië is voorbij - voor even. Want de Democratische Partij (PD) van Petre Roman heeft weliswaar ingestemd met de herschikking van premier Ciorbea's kabinet, maar duidelijk gemaakt dat de premier op termijn toch moet opstappen: de crisis is even ingevroren.

ROTTERDAM, 11 FEBR. Midden januari gooide Petre Romans PD, junior partner in de door christen-democraten gedomineerde coalitieregering van Victor Ciorbea, de knuppel in het hoenderhok: Roman trok zijn ministers uit de regering terug en sommeerde Ciorbea per 31 maart af te treden. Roman eiste per die datum een volledig gewijzigd kabinet, onder een nieuwe premier.

De sociaal-democratische leider verweet de christen-democratische premier te weinig haast te maken met de hervormingen en zich te omringen met incompetente ministers die teveel tijd verdoen met onderling geruzie. Daarnaast - maar dat zei Roman niet, niet hardop althans - was Roman de ondergeschiktheid van de PD aan de christen-democraten moe en eiste hij een grotere rol voor zijn partij.

De actie - waarschijnlijk het resultaat van enerzijds een uit de hand gelopen machtsstrijd in de PD tussen Petre Roman en de afgetreden minister van Buitenlandse Zaken Adrian Severin en anderzijds frustraties over de 'arrogantie' van de christen-democraten en de teruglopende populariteit van de PD (van 13 procent in 1996 tot 8 procent eind december) - werd het begin van een wekenlange crisis die economisch en politiek heel wat schade heeft aangericht. De hervormingen kwamen stil te liggen. De beurs kreeg een klap, investeerders raakten onzeker en een bezoek van een IMF-delegatie, die eind januari de voortgang van de hervormingen zou komen bestuderen - voorwaarde voor nieuwe leningen - kon niet doorgaan. Ciorbea weigerde, bijgevallen door de andere coalitiepartners, de liberalen en de partij van de Hongaren in Roemenië, in te gaan op de eisen van de PD.

Eind vorige week werd de crisis na weken van intensief overleg bijgelegd. De PD keert niet in de regering terug. Haar ministersposten zijn verdeeld over de andere partijen. Er worden nieuwe organen in het leven geroepen om de betrekkingen tussen de regering en het parlement te stroomlijnen en een eind te maken aan het wederzijds gooien met modder (en aan het regeren per decreet, met omzeiling van het parlement, door Ciorbea). Gisteren kregen de nieuwe ministers het fiat van het parlement.

Het intensieve overleg heeft de Democratische Partij ertoe gebracht de regering waarvan ze geen deel meer uitmaakt in het parlement te blijven steunen, op voorwaarde dat er drastisch wordt hervormd en dat de partij wordt geconsulteerd over alle belangrijke voorstellen. Inmiddels heeft Ciorbea een nieuw regeringsprogramma opgesteld, dat voorziet in nul procent groei van de economie in 1998 (vergeleken met een terugloop van het BNP met 6,6 procent in 1997), een beperking tot de inflatie van 151 procent in 1997 tot 37 procent dit jaar, een beperking van het overheidstekort van 4,5 procent in 1997 tot 3,6 procent dit jaar en een intensivering van de privatisering, die in het politiek gekibbel van de afgelopen maanden vrijwel geheel is stilgelegd. De plannen voorzien in de privatisering, in 1998, van 1.600 staatsbedrijven.

Het is de vraag hoe lang de deal standhoudt, want Romans PD heeft duidelijk gemaakt vast te houden aan de eis dat Ciorbea uiterlijk 31 maart aftreedt en dat er een nieuwe regering wordt gevormd. “Het akkoord garandeert dat de regering niets doet zonder onze instemming”, zei zaterdag Alexandru Sassu, een van de leiders van de PD. “We vertrouwen deze regering niet. Daarom hebben we haar ingesnoerd: ze moet precies doen wat wij willen dat ze doet.” Roman zelf zei tegen het blad Adevul dat het akkoord slechts geldt voor bepaalde tijd en dat “ons doel onveranderd is”. Aldus heeft de PD de regering in een houdgreep zonder er deel van uit te maken: zonder de parlementaire steun van de Democratische Partij kan de coalitieregering niet overleven. De crisis, zo oordeelde het blad Ziua, is “ingevoren”.

De scepsis blijft echter groot: de crisis heeft opnieuw aangetoond dat er geen sprankje vertrouwen bestaat tussen de politieke leiders en de politieke partijen die het kabinet-Ciorbea in het zadel houden. Het kabinet blijft aan bij de gratie van het ontbreken van een alternatief, maar vroeg of laat zal de ambitieuze Roman besluiten dat het welletjes is geweest en de regering ten val brengen. Dan doemt het schrikbeeld van vervroegde verkiezingen (en eventueel een nieuw aantreden van de ex-communisten van Ion Iliescu met zijn extreem-nationalistische kompanen op. “Laat ons God bidden dat het akkoord fungeert als reddingsboot die ons uit een ellendige situatie verlost”, zo schreef de commentator van het blad Evenimentul Zilei. Maar of God luistert is de vraag: “Er zijn teveel tekenen dat het gaat om een papieren kinderscheepje, waarop politici simpelweg hun handtekening hebben gezet. De vraag is: wanneer maakt het water en begint het te zinken?”

Aan Petre Roman het antwoord op die vraag. De belangrijkste oppositiepartij, de ex-communistische PDSR van ex-president Ion Iliescu, bereidt zich inmiddels voor op vervroegde parlementsverkiezingen.