Prins Ranariddh wil terug naar huis

De uitgeweken Cambodjaanse prins Norodom Ranariddh is een media-offensief begonnen om zijn terugkeer naar Phnom Penh mogelijk te maken. Zonder hem zijn geen “eerlijke” verkiezingen mogelijk, zegt hij.

BANGKOK, 11 FEBR. Prins Norodom Ranariddh wil terug naar huis. Na ruim zeven maanden ballingschap in de Thaise hoofdstad Bangkok beweert de voormalige Cambodjaanse 'eerste' premier, die vorige zomer op de vlucht sloeg voor de troepen van zijn rivaal en co-premier Hun Sen, begin volgende maand terug te keren naar Cambodja om zich sterk te maken voor vrije verkiezingen. “Ik kan nog geen exacte datum noemen voor een rendez-vous met u, maar ik zal u allen zo snel mogelijk laten weten wanneer u mij kunt vergezellen naar Phnom Penh”, zegt de prins.

Ranariddh is bezig met een nieuwe en hoogstwaarschijnlijk laatste poging de internationale gemeenschap te mobiliseren druk uit te oefenen op Hun Sen, die sinds Ranariddh het land ontvluchtte Cambodja met ijzeren hand regeert. Internationale druk op Hun Sen is volgens Ranariddh de enige manier om zijn voormalige co-premier naar de onderhandelingstafel te lokken om te praten over een veilige terugkeer van de prins en “vrije, eerlijke en geloofwaardige” verkiezingen in juli.

Ranariddh struinde gisteren met zijn gevolg door de gangen van Maneeya Plaza, een glimmende kantoortoren in Bangkok waarin verschillende persbureaus en televisiestations gevestigd zijn. Aan het eind van de dag stak de gedrongen prins, op de bovenste verdieping aangekomen, zijn verhaal af voor de leden van de Foreign Correspondents Club of Thailand, die tot de nok toe gevuld was met journalisten en diplomaten. Voor iedereen was er een koninklijke glimlach en een charmante sawadee, de Thaise groet met de handen gevouwen voor het hoofd.

De Europese Unie (EU), die in januari nog zonder speciale voorwaarden een verkiezingsbijdrage van 10,5 miljoen dollar (circa 21 miljoen gulden) aan de regering van Hun Sen toezegde, behoort tot de eerste instituten die direct wordt aangesproken door de prins. “Ik hoop dat de EU vanaf nu meer aandacht geeft aan het nakomen van de voorwaarden voor eerlijke en vrije verkiezingen”, zegt Ranariddh na afloop van zijn optreden. Hij heeft die boodschap meegegeven aan minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken met wie hij afgelopen maandag in Bangkok uitgebreid sprak, zo vertelt de van nature Franstalige prins in staccato engels. Een body guard brengt cola in een wijnglas, met veel ijsblokjes en een rietje voor de praatgrage prins.

Hun Sen houdt al maandenlang de schijn van democratie in Cambodja hoog. Zo wees hij vorig jaar Ung Huot, een partijgenoot van Ranariddh aan als nieuwe 'eerste' premier. Maar in praktijk bepaalt alleen Hun Sen wat er in Cambodja gebeurt. En volgens Ranariddh is dat niet veel goeds: de oppositie wordt systematisch geïntimideerd, de media staan onder strenge controle van de regering en de speciale 'onafhankelijke' kiescommissie die toezicht houdt op de komende verkiezingen in juli bestaat enkel en alleen uit Hun Sen-cronies. “Vrije en eerlijke verkiezingen zijn de sleutel voor het functioneren van de Cambodjaanse democratie. Maar de recente ontwikkelingen in mijn land verontrusten mij zeer. Als het zo verder gaat zullen de verkiezingen nooit vrij en eerlijk zijn”, aldus Ranariddh.

Cambodja is de afgelopen maanden geruisloos uit het nieuws verdwenen. De Verenigde Naties, die in 1993 miljarden dollars staken in de begeleiding van democratische verkiezingen in het land, hebben, zo blijkt steeds duidelijker, geen zin opnieuw veel geld en energie te steken in het notoire probleemland. De buurlanden, verenigd in de Associatie van Zuidoost-Aziatische landen (ASEAN), zien al hun diplomatieke pogingen met Hun Sen te onderhandelen pijnlijk stuklopen en voor de internationale media lijdt 'Cambodja' onder een hoog deja-vu-gehalte.

De prins, die in de jaren zestig rechten studeerde aan de universiteit van Aix-en-Provence en sinds 1983 politiek actief is in Cambodja, beseft dat op dit moment alleen een terugkeer naar zijn land kans biedt om Cambodja weer op de internationale agenda's te zetten. “Ik vraag de internationale media of zij getuige willen zijn van mijn veilige terugkeer en mijn deelneming aan de verkiezingen in juli”, vertelt Ranariddh. Een taktische zet, want er zitten nogal wat haken en ogen aan zijn rentree. Zo zegt Hun Sen al maandenlang dat Ranariddh slechts kan terugkeren in Cambodja als hij vervolgens terecht zal staan wegens wapensmokkel. Hun Sen verwijt de prins dat hij afgelopen zomer manschappen en wapens verzamelde voor een aanval tegen de troepen van Hun Sen. Cambodja's sterke man probeert daarmee zijn aanval op Ranariddh, die de staatsgreep van de 'tweede' premier inleidde, te verklaren. Ranariddh heeft lange tijd geweigerd terecht te staan, maar nu draait hij iets bij: “Ik wil best voorkomen in Cambodja, maar dat wil nog niet zeggen dat ik de rechtbank officieel erken”, zegt de prins. “Maar u zult zien, hoe meer Hun Sen mij vernedert, des te harder zal mijn populariteit groeien!”