'Nieuwe vader' gehoorzaamt in praktijk aan oude normen

ROTTERDAM, 11 FEBR. Mannen hebben moderne opvattingen over het vaderschap, maar volgen in de praktijk traditionele patronen. Omdat ze zichzelf niet aansprakelijk achten voor het verschil tussen theorie en praktijk zal hierin voorlopig waarschijnlijk weinig veranderen.

Dit blijkt uit Vaders in spe, het eerste Nederlandse onderzoek naar de kinderwens bij mannen. Auteur Menno Jacobs, die er vandaag op is gepromoveerd, ondervroeg 720 samenwonende Hagenaars over de voor- en nadelen van kinderen krijgen. 471 van de ondervraagden had (nog) geen kinderen, 249 wel. Van de kinderlozen wilde zeventig procent ooit kinderen, twijfelde 18 procent en wilde 13 procent ze vrijwel zeker niet. Vijftien procent van de mannen wilde liever een kind dan zijn vrouw of vriendin, bij 23 procent was dat omgekeerd. De belangrijkste reden om vader te worden was het geven van liefde en zorg.

Het moderne vaderschapsbeeld wordt volgens Jacobs gevormd door reclame, tv-programma's en tijdschriften. De traditionele vader is de vader op afstand, die wordt verbeeld in het spotje van de rollade-snijdende vader op zondag, te zien op tv. “Hij is autoritair, opvoeder en voorbeeld”, aldus Jacobs in zijn proefschrift. De 'nieuwe vader' besteedt meer tijd en aandacht aan de kinderen, zodat de opvoeding gelijker verdeeld is tussen man en vrouw.

Veel mannen blijken zich bewust van een morele norm voor gelijke taakverdeling binnen het gezin, maar gedragen zich er niet naar als het erop aankomt. Zo is 95 procent van de mannen het eens met de stelling 'de kinderverzorging is evengoed de verantwoordelijkheid van de man als van de vrouw', maar vindt bijna de helft van de vaders het in de praktijk meer de taak van de vrouw. Veel vaders zeggen wel meer tijd te willen besteden aan het gezin, maar willen hiervoor maar weinig werktijd inleveren, gemiddeld 2,6 uur.

Overigens leidt deze situatie niet tot conflicten in de relatie, althans volgens de vaders in dit onderzoek. Jacobs concludeert dat beide partners in de praktijk voor de traditionele taakverdeling kiezen. Volgens hem laten veel vaders zich leiden door een verborgen norm. “Het is mogelijk dat deze verborgen norm de impliciete machtsuitoefening van de (traditionele) man is”, aldus Jacobs in zijn proefschrift.

Mannen ondernemen geen actie om de discrepantie tussen ideaal en werkelijkheid te verkleinen, bijvoorbeeld door minder te gaan werken, het krijgen van kinderen uit te stellen of ervan af te zien. Volgens Jacobs betekent dit dat ze zichzelf niet aansprakelijk stellen voor het verschil tussen theorie en praktijk. Wie of wat mannen dan wel aansprakelijk stellen is niet duidelijk. De houding van de werkgever of wettelijke mogelijkheden voor ouderschapsverlof lijken er niet zo toe te doen.

Voor vrouwen ligt dit anders, zo blijkt uit eerder onderzoek. Zij zijn geneigd het krijgen van kinderen uit te stellen door de problemen om werk, huishouding en opvoeding te combineren.