Genezing

HET GENEZINGSPROCES is begonnen, liet minister Sorgdrager (Justitie) nog in de week van het Steenhuis-debat weten op een persconferentie. Naast haar twee zichtbaar ongemakkelijke top-magistraten. Als dit genezing is, zou men bijna verlangen naar een zuiverende koortsaanval.

Sorgdrager en haar afgeknapte super-PG Docters van Leeuwen kibbelen lustig door in de publiciteit. Uitsluitsel over de positie van Steenhuis, om wie het allemaal begonnen was, is er twee weken na het Kamerdebat nog steeds niet. Zorgvuldigheid is geboden, maar de tijd en energie die de ambtelijke rechtspositie van twee hoge magistraten vergt, begint zo langzamerhand schril af te steken bij de 'doorloopsnelheid' van strafzaken tegen gewone burgers waarop die magistraten vóór hun aanvaring met de minister zelf zo plachten te hameren.

De voortdurende vete heeft een dubbele opsteker voor het belaagde openbaar ministerie (OM) lelijk overschaduwd. Terwijl de kwestie-Steenhuis zich ontwikkelde tot een gezagscrisis boekte het OM twee belangrijke veroordelingen, bij de rechtbank Amsterdam tegen Etienne U. en bij het gerechtshof Amsterdam in hoger beroep tegen Johan V. alias de Hakkelaar. In beide gevallen was de erfenis van de parlementaire enquêtecommissie opsporingsmethoden aan de orde. De dubbele positieve uitslag is door het OM als weinig minder dan een rehabilitatie ervaren.

KENNISNEMING VAN met name het arrest van het hof in de zaak-de Hakkelaar geeft echter allesbehalve een rooskleurig beeld. De rechters hadden duidelijk moeite deze strafzaak - waarvan de ernst op zichzelf niet ter discussie staat - te redden. Daartoe wordt de lat laag gelegd. Slordigheid in een strafproces màg. Het hof wil slechts ingrijpen als de openbare aanklager de belangen van een integer strafproces 'doelbewust' of 'met grove onzorgvuldigheid' heeft veronachtzaamd.

Zelfs een patent onrechtmatige toezegging van het OM aan een van de twee kroongetuigen (de belofte een eventueel door de rechter opgelegde vrijheidsstraf niet ten uitvoer te leggen) leidt slechts tot enige strafvermindering. Het is maar wat men rehabilitatie noemt. Alleen al de honorering van een beroep op geheugenverlies door leden van het openbaar ministerie in de twee zaken draagt weinig bij tot het aanzien van deze tak van de rechterlijke macht. In de Hakkelaar-zaak heeft het publicitaire optreden van het aanklagersduo volgens het hof trouwens “de waardigheid van het strafproces” op het spel gezet.

Het gaat hier om ernstige delicten zodat de uitkomst van het proces weinig bezwaar zal ontmoeten. Evenzeer is duidelijk dat het openbaar ministerie nog wel de kwaliteit van het eigen optreden moet verbeteren. Sorgdrager heeft een omvangrijke reorganisatie van het OM op gang gebracht. Een voorgenomen parlementaire bespreking van de periodieke voortgangsrapportage moest een week worden uitgesteld door het Steenhuis-debat. Toen was alle fut er kennelijk uit. De parlementariërs beperkten zich tot de vaststelling dat het reorganisatieproces door moet gaan. Geen woord over een kwaliteitsimpuls. Dat is niet bevorderlijk voor het genezingsproces.