Vendex en KBB proberen zich te weren tegen internationaal geweld; Nieuwe gigant wil in buitenland expanderen

De nieuwe detailhandelsgigant die ontstaat door het gisteren aangekondigde samengaan van Vendex en KBB, wil in het buitenland expanderen met de speciaalzaken.

AMSTERDAM, 10 FEBR. Het laatste hoofdstuk in de jarenlange vrijage tussen Vendex en KBB begon met een telefoontje, ergens in het najaar. Vendex-topman Jan Michiel Hessels belde. KBB-interimtopman Arie Maas - ze spreken elkaar zo vaak over het vak - vroeg ditmaal bedenktijd. Klinkt interessant, zei Maas. Laat me erover nadenken. Ik bel over drie weken terug.

In het geheime project sprak Vendex over 'de Nachtwacht', de codenaam voor KBB waarvan het hoofdkantoor is gevestigd aan het Amsterdamse Museumplein. Bij KBB-adviseur Goldman Sachs ging het over Voodoo voor Vendex, bij KBB gebruikte Maas zelf de naam Lizard. Niet omdat een hagedis zo'n aardig beestje is, maar omdat hij goede herinneringen heeft aan Lizard Island nabij Australië.

In de kerstvakantie werden de plannen serieuzer. En afgelopen weekeinde, na twee dagen onderhandelen in kamers vol juristen en bankiers, werden de heren het eens over de details.

De warenhuizen van de Bijenkorf, Hema en Vroom & Dreesmann komen onder één dak. Samen met een twintigtal andere winkelketens, variërend van de spijkerbroeken van America Today tot de diamanten van juwelier Schaap & Citroen. Het zijn 2.400 winkels. Plus nog eens meer dan duizend supermarkten, die op termijn verzelfstandigd worden.

Het doet Maas, teruggekeerd uit zijn pensioen om KBB te redden na een teleurstellend begin van 1997, geen pijn dat zijn concern niet langer zelfstandig kan voortbestaan. “Een klein concern kan niet langer overeind blijven in het internationale geweld”, zei Maas gisteren bij een toelichting op het besluit. KBB en Vendex volgen de trend in de ons omringende landen, zeggen de bestuurders. Kijk naar Duitsland. Daar heeft warenhuisketen Karstad na een golf van overnames inmiddels een omzet van 25 miljard Duitse mark. De non-food retail, de vakterm voor de detailhandel van niet-levensmiddelen, zoekt binnen de landsgrenzen naar schaalgrootte. Buiten de grens is dat namelijk niet zo makkelijk.

“Zelfs het Britse Marks & Spencers, het sterkste warenhuisconcern ter wereld, kost het een paar jaar om nieuwe vestigingen af te stemmen op de locale markt”, zegt P.E. Hamming, bij Vendex verantwoordelijk voor de warenhuizen en beoogd bestuurder van de nieuwe combinatie. “Retail is detail. Het gaat altijd om de laatste 10 tot 15 procent van het assortiment dat ook perfect moet kloppen, anders is het moeilijk om een meer dan marginaal resultaat te behalen. Het Amerikaanse Wal-Mart koopt in Duitsland supermarkten, gewoon om kennis op te doen. En wij hebben bijvoorbeeld in Duitsland al een tijdje één winkel van onze formule Kien, een proefproject.”

In Nederland blijven de drie warenhuizen gewoon met elkaar concurreren, zei Hessels gisteren. De klant kan, net als nu, blijven kiezen waar hij zijn geld uitgeeft. Bovendien staat de markt niet toe dat de prijzen omhoog zouden kunnen. Warenhuizen zijn immers niet meer dan een verzameling van productcategorieën die op hun beurt weer concurreren met de omliggende winkels. De nieuwe combinatie is aanwezig in Nederland, Duitsland, België, Luxemburg, Frankrijk en de Verenigde Staten.

Hessels voorspelde geen grote plannen met de warenhuizen. Alleen de restaurantformules, zoals ontwikkeld binnen V&D, gaan nog de boer op. Wel zullen de speciaalzaken hun vleugels uitslaan, bijvoorbeeld de Kijkshop, de optiekwinkels van Hans Anders of America Today. En vooral de Praxis. “De gewone detailhandel groeit met 3 tot 4 procent per jaar, in de bouwmarkten ligt die groei op 7 tot 8 procent”, zei Hessels.

Over de toekomst van de Vendex-supermarkten (Edah, Konmar en Basismarkt) bleef Hessels vaag. De ambitieuze plannen om het marktaandeel te laten groeien van het huidige 11 procent naar 20 procent werden weer herhaald. Daarna wordt de tak verzelfstandigd, zoals Vendex vorig jaar is begonnen om de uitzenddochter Vedior af te splitsen.

Maar er zijn meer partijen die rond de tien procent zitten en willen groeien, onder meer A&P van het sterke Duitse concern Tengelmann. Er is geen plaats voor iedereen. Komt de verkoop van de supermarkten ook in aanmerking?, werd Hessels gevraagd.

“Op die vraag krijgt u geen antwoord.”

Voor Maas van KBB was de afsplitsing van Vedior en de verzelfstandiging van de supermarkten overigens de belangrijkste reden om dit keer wel serieus over samenwerking met Vendex na te denken, terwijl hij daar in de vijftien jaar dat hij KBB leidde steeds tegenstander van is geweest.

“Hoewel ik moet zeggen dat mijn collega het aardig heeft gedaan, was ik er niet van overtuigd dat die verschillende activiteiten binnen één concern een plaats konden hebben”, zei Maas gisteren. Maar met alleen de non-food kon hij leven. En kan hij weer met pensioen gaan.