THE ECONOMIST

Meng de grote ego's, het grote geld en de enorme ambities van de olie-industrie met die van de leiders in Centraal-Azië. Voeg daarbij het feit dat Rusland tot nog toe de oliepijpleidingen en de exportroutes beheerst, en er ontstaat een krachtig mengsel dat voer voor geopolitici is.

Een leger van Amerikaanse nationale veiligheidsexperts, van Zbigniew Brzezinski tot James Baker, adviseert de Amerikaanse oliemaatschappijen. Centraal-Aziatische leiders worden gefêteerd in Washington, Bonn en Peking met een enthousiasme dat in geen enkele verhouding staat tot de economische prestaties van de landen in kwestie: Georgië, Armenië, Azerbajdzjan, Turkmenistan, Oezbekistan, Kazachstan, Tadzjikistan en Kirgizië.

Het weekblad The Economist bespreekt in een special de vraag hoe deze staten aan de Kaspische Zee er binnen een generatie voor zullen staan: als Noorwegen of als Nigeria. Het is niet zo moeilijk om pessimistisch te zijn, omdat de stabiliteit in het gebied ver te zoeken is. Dat gebied strekt zich uit van de Zwarte Zee tot de Chinese grens, en er wonen 70 miljoen mensen in acht landen die een decennium geleden nog niet bestonden. Daar komt bij dat de taalgrenzen, de culturele, religieuze en geografische grenzen op geen enkele manier parallel lopen. Maar er is ook reden tot optimisme. Een jaar of vijf geleden geloofde niemand dat deze staten onafhankelijk zouden kunnen blijven en nu is hun soevereiniteit zo goed als onbetwist. Hyperinflatie en chaos verminderen, en economisch wordt her en der grote vooruitgang geboekt.

Volgens de International Energy Agency zal de wereldvraag naar olie tot 2010 groeien van 70 miljoen vaten per dag tot minstens 92 miljoen vaten per dag. De vraag naar gas is momenteel 78 biljoen kubieke meter per jaar, en zal in hetzelfde tempo groeien. Hoewel de Kaspische reserves kleiner zijn dan die rond de Golf, concentreren de oliemaatschappijen zich op het Kaspische gebied omdat landen als Irak en Iran verboden terrein zijn. In Bakoe, de hoofdstad van Azerbajdzjan, hebben zich 50 ondernemingen uit de oliebranche gevestigd, waaronder Chevron, Mobil, en Texaco.

Maar voordat het zover is zullen de corruptie en de bureaucratie moeten verminderen. Deze gaan overigens vaak samen. Wie bijvoorbeeld belastinginspecteur wil worden in Azerbajdzjan moet de overheid van tevoren 50.000 dollar betalen. De docenten aan de universiteit van Alma Ata vragen 10 tot 20 dollar voor een goed tentamencijfer, oplopend tot 200 dollar als het om een bijzonder moeilijk examen gaat. De Wereld- bank heeft uitgerekend dat informele betalingen in de gezondheidszorg vijf procent van het bruto binnenlands product omvatten, terwijl de overheid twee procent van het BBP uitgeeft aan gezondheidszorg.

Het weekblad The Economist is verkrijgbaar in de kiosk. www.economist.com