Opera Julietta van MartinAÅu nu terecht aan vergetelheid ontrukt

Voorstelling: Julietta van B. MartinAÅu door Opera Zuid en Limburgs Symphonie Orkest o.l.v. Martin André. Gezien: 7/2 Theater aan het Vrijthof Maastricht. Herh.: 10/2 Sittard; 12/2 Eindhoven; 14/2 Tilburg; 26/2 Utrecht; 28/2 Den Bosch; 3/3 Rotterdam; 5/3 Venlo; 7/3 Heerlen; 10/3 Breda.

Julietta, een van de elf opera's van MartinAÅu, is gebaseerd op een toneelstuk van Juliette ou la Clé des Songes van Georges Neveux. MartinAÅu zei al dat het bijna onmogelijk is de precieze inhoud van Julietta te beschrijven. “Het stuk heeft geen plot en handelt noch in het heden, noch in een wereld van illusie, maar balanceert op het fragiele randje van beide, zodat alle realiteit fictie lijk te zijn en alle fictie de vorm aaneemt van realiteit.” Verder is sprake van 'onverwachte situaties en onlogische conclusies.'

Toch valt er wel iets meer te zeggen over dit absurdistische stuk, dat sterk beïnvloed is door de fascinatie voor sociale psychologie en psychiatrie in de eerste eeuwhelft. De Parijse boekhandelaar Michel komt in een havenstadje en ontmoet op het strand alleen maar mensen die geen geheugen meer hebben. Omdat hij als enige nog herinneringen heeft aan gebeurtenissen van meer dan tien minuten geleden, wordt hij tegen zijn zin benoemd tot 'kapitein' van de stad.

Zodra Michel gewend is aan die gedachte, is iedereen zijn benoeming alweer vergeten en is hij dus zijn hoge positie weer automatisch kwijt. Herinneringen worden hier te koop aangeboden, maar prompt vergeten. Alles wordt onzeker - waarheid, fictie, illusie - wat zijn feiten als niemand ze als zodanig erkent en herkent? De kalender loopt terug en Michels ontmoeting met zijn geliefde Julietta verloopt fataal. Hij schiet op haar, maar is zij dood? Hij kan het niet te weten komen, zelfs de politie vergeet de zaak ter plekke.

Julietta is te bezien als een mix van de onontkoombaarheid van Kafka in Der Prozess en de nostalgie van Proust in A la recherche du temps perdu. De materiële werkelijkheid herinnert zich in een echo al meer dan het damessextet, dat alleen nog kan kwaken. Zelfs het houvast aan boeken, waarin feiten en fictie vastleggen, baat Michel niet meer - de papieren dwarrelen rond als sneeuwvlokken. Michel eindigt in het karikaturaal verambtelijkte Centraal Bureau voor Dromen. Daar herkent Julietta niet eens meer en raakt hij op sluitingstijd gevangen in zijn droom.

Niet alleen de vierde dimensie ('tijd') is verdwenen, ook met de andere drie klopt het zichtbaar niet meer in een decor waarin links en rechts verwisselen, terwijl voor en achter in elkaar weerspiegelen.

De eclectisch muzikale taal van MartinAÅu is daarop afgestemd: een collage van allerlei stijlcitaten (met bijdragen van accordeon en piano), die prettig aanhoorbaar is met treffende contrasten in tempo en sfeer. De onderhoudende enscenering zet de problemen anekdotisch uiteen en behoeft geen driedubbele bodems om het effect van collectief geheugenverlies in een eendimensionale wereld te tonen.

De zangerscast, met John Daszak als Michel en Catherine Dubosc als Julietta, is goed op dreef. De vele dubbelrollen hebben hier meer betekenis dan alleen maar economie, want het ene personage vervalt zó in het andere, onwetend van het eigen verleden.