Fusie en consument

MOETEN DE CONSUMENTEN die twee jaar geleden langere openingstijden in winkels kregen zich nu zorgen maken om de macht die spreekt uit de grootste detailhandelsfusie uit de Nederlandse geschiedenis? Het samengaan van V&D, Scapino, Hunkemöller, America Today met Bijenkorf, Hema en nog een hele serie andere speciaalzaken zat decennia in de hoofden van de directies van Vendex en Koninklijke Bijenkorf Beheer (KBB).

De cultuur van hun onderlinge concurrentie zal nooit meer dezelfde zijn. Al is de klant het enige bestaansrecht, voor hun onderlinge strijd in de winkelstraten hadden de vlaggeschepen Bijenkorf, Hema en V&D ook elkaar nodig. Zoals de Amro Bank niet zonder de ABN kon, totdat de twee in 1991 fuseerden. Grote partijen hebben concurrentie nodig om zich tegen af te zetten en als spiegel om hun eigen rol te definiëren. En daar vaart de consument wel bij. De krachtenbundeling van Vendex en KBB is de nieuwste aflevering in een proces van schaalvergroting dat de Nederlandse en de internationale economie in zijn greep heeft. Detailhandel, financiële diensten, kranten, bouwbedrijven, advocaten- en accountantskantoren. Iedereen doet het. Zelfs de loodgieters van het bedrijfsleven, de interimmanagers, ontkomen niet aan deze trend.

DE ARGUMENTEN voor de bundeling zijn legio, van schild tegen buitenlandse toetreders tot allerhande kostenvoordelen, van distributie tot euro. Onuitgesproken is de angst dat de risico's voor de ketens de laatste twee decennia aanmerkelijk zijn gestegen. De consument is grilliger in zijn bestedingsgedrag. Meegaan met de laatste mode, of een extra vakantie? Een keer verkeerd inkopen in kleding kost een winkelketen een vermogen, twee fouten kunnen de hele formule aantasten, zoals de verliezen van tientallen miljoenen bij M&S Mode leerden.

De marktaandelen van de nieuwe combinatie lopen sterk uiteen. Bij warenhuizen is dat vrijwel 100 procent, in de verkoop van kleding is dat bijvoorbeeld een stuk lager. Hoge marktaandelen zijn niet nieuw in de Nederlandse winkelcentra. Andere concerns in de detailhandel, zoals Albert Heijn (supermarkten) en Blokker (speelgoed), hebben marktaandelen van respectievelijk bijna 30 en bijna 50 procent. Financiële supermarkten als Rabobank zitten in verschillende marktsegmenten op 40 procent marktaandeel. In de versterkte positie van de nieuwe gigant ten opzichte van gemeentebesturen, schuilt de werkelijke macht van deze nieuwkomer. Zo ongeveer alle mooie plekjes in de binnensteden zijn al vergeven. Dat maakt grootschalige concurrentie van buitenlandse winkels tot een illusie. Nederland maakt zich sterk, voor én tegen Europa.

OOK DE CONSUMENT zal erop vooruitgaan, zeggen de topmanagers van de winkelreus. Zoveel concurrentie is er in Nederland. Zou de consument zonder deze fusie de voordelen daarvan ook niet hebben genoten? Gegeven de uitbundige reactie van de beleggers trekken de financiële analisten de conclusie dat de aandeelhouders in elk geval ruimschoots aan hun trekken zullen komen.