Dispuut over Irak-actie; Kok verwijt Bolkestein gespierde taal

DEN HAAG, 10 FEBR. Premier Kok heeft “niet zo'n behoefte” in te gaan op de oproep van VVD-leider Bolkestein om Nederland nu alvast steun te laten betuigen voor een eventuele militaire actie van de Verenigde Staten tegen Irak.

Kok verwijt Bolkestein dat hij met zijn oproep “een binnendoortje neemt naar een militair conflict” en “zichzelf daarmee wat voorbijloopt”. Kok houdt vast aan de Nederlandse voorkeur om eerst met alle beschikbare diplomatieke middelen te proberen de Iraakse crisis op te lossen. De premier reageerde daarmee gisteravond voor de NOS-tv op een pleidooi dat Bolkestein eerder die avond hield op een verkiezingsbijeenkomst van de VVD in Scheveningen.

Bolkestein wil dat Nederland zich, net als Groot-Brittannië, Duitsland, Polen, Tsjechië, Hongarije, Canada en Australië, nu al voor het geval van een eventuele militaire actie van de VS tegen Irak “solidair” verklaart met een bondgenoot “die bereid is voor ons de hete kolen uit het vuur te halen”.

Volgens Kok begrijpt president Clinton, die hem zondagavond had opgebeld, de Nederlandse houding “heel goed”. “Ook hij begrijpt dat bloedvergieten op grote schaal en zelfs op kleine schaal als het even kan moet worden voorkomen. [...] Ik denk dat er in de komende dagen opnieuw met de VS ook bilateraal verdere contacten zullen zijn om te kijken hoe we in een heel zorgelijke en moeilijke situatie kunnen bijdragen tot een zekere beheersbaarheid van het geheel”, aldus Kok.

Bolkestein vindt dat het Iraakse regime de internationale gemeenschap aan het lijntje houdt aangaande de volledige uitvoering van VN-wapeninspecties. Kok raadt alle Tweede-Kamerfracties, “ook die van de VVD”, aan om voor het tot oproepen à la Bolkestein komt eerst informatie van de regering te vragen. Hij wijst “elke redenering dat er versneld tot militaire actie zou moeten worden overgegaan af”.

Over wat Nederland uiteindelijk zal doen bij een eventuele militaire actie van de VS werd Kok niet geheel duidelijk. Voor de NOS-tv zei hij: “Niemand kan uitsluiten dat er op een bepaald moment militaire acties nodig zouden kunnen zijn. De VS weten dan wat men aan Nederland heeft. Ik heb dat aan president Clinton in alle duidelijkheid gezegd”.

Voor de camera van RTL4 zei hij echter: “Militaire actie, je mag natuurlijk nooit iets uitsluiten, maar dat is nu niet aan de orde. Bovendien zou over militaire actie ook in VN-verband moeten worden besloten”. Kennelijk acht Kok eigenlijk, anders dan de VS, een nieuwe resolutie van de Veiligheidsraad nodig ter verzekering van de rechtsbasis voor militaire actie tegen Irak. Maar over zo'n “actualisering” van die rechtsbasis schreef de Nederlandse regering de Tweede Kamer vorige donderdag dat zij wegens botsende meningen in de Veiligheidsraad “vrijwel zeker” onmogelijk is.