Zwevend Den Haag

HET HEEFT EVEN geduurd alvorens de zwijgers in de Europese Unie de stilte verbraken. Britten en Fransen hebben in de nieuwe crisis over Irak al in een vroeg stadium stelling betrokken: de Britten naast, de Fransen op afstand van, zo niet tegenover de Verenigde Staten. Dit weekeinde verklaarde kanselier Kohl zijn onvoorwaardelijke steun voor het geval de Amerikanen tot gevechtshandelingen overgaan. Dat is van belang omdat de Amerikaanse militaire infrastructuur in de Bondsrepubliek bij een operatie niet kan worden gemist.

Ook werd bekend dat president Clinton met premier Kok telefoneerde. Uit wat er over dat gesprek doorsijpelde zou kunnen worden afgeleid dat de benadering van het kabinet ergens hangt tussen de Duitse en de Franse. Die indruk wordt versterkt door uitlatingen van Kamerleden: de VVD is voor, desnoods militaire, steun aan de VS, D66 is voor politieke steun als er om wordt gevraagd, de PvdA is voorzichtig tegen. De Nederlandse politiek als spiegel van de verdeeldheid in de Unie.

Voorlopig hoeven eventuele tegenstellingen in Nederland over Irak niet tot een climax op te lopen. Alle partijen kunnen zich verenigen op de noemer dat Saddam Hussein de resoluties van de Veiligheidsraad moet nakomen, zijn arsenalen moet vernietigen en internationale inspecties moet toestaan. Zolang de Amerikanen de diplomatieke adempauze gebruiken om hun militaire en politieke positie in de Golf te versterken, is er ruimte voor het overwegen van wat voor Nederland de juiste aanpak zal zijn. Maar het moment waarop de keuze wordt gemaakt, nadert snel. Minister Albright heeft nog eens herhaald dat actie niet een kwestie van dagen of maanden, maar van weken is. Den Haag kan zich maar beter voorbereiden om de spraakverwarring die zich in 1991 tijdens de aanloop naar de Golfoorlog voordeed te voorkomen.

BIJ DIE VOORBEREIDING zal de bij het begin van het paarse kabinet uitgezette strategie van toenadering binnen de Unie tot Duitsland en Frankrijk geen soelaas bieden. Na de verklaring van Kohl blijken Fransen en Duitsers een tegengesteld standpunt in te nemen ten aanzien van een eventuele Amerikaanse militaire ingreep in Irak. Frankrijk heeft laten weten niet aan een dergelijke operatie te zullen deelnemen, Duitsland geeft er nu zijn volle steun aan. Hier wreekt zich het Europese onvermogen om zelfs maar een begin te maken met het in de verdragen van Maastricht en Amsterdam verankerde Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheids Beleid. Den Haag bevindt zich daardoor in een zwevende toestand - waaruit het zich op eigen kracht zal moeten bevrijden.