Clinton belt Kok op over conflict met Irak; Kohl belooft VS Duitse steun

BONN, 9 FEBR. Bondskanselier Helmut Kohl heeft de Verenigde Staten in de Irak-crisis de volledige politieke steun van Duitsland toegezegd. De toezegging van Kohl volgde op Amerikaanse kritiek op de geringe steun van Europa in de alliantie.

[President Clinton heeft premier Kok gisteravond opgebeld en hem in een gesprek van een half uur “bijgepraat” over de huidige stand van het conflict tussen Irak en de internationale gemeenschap over de uitvoering van VN-wapeninspecties. De president had gisteren ook telefonisch contact met de Canadese premier, Chrétien, en hem om militaire steun gevraagd voor het geval van een eventueel gewapend optreden van de VS tegen Irak. Ook Australië is gevraagd aan een eventuele militaire actie tegen Irak mee te doen.]

De kanselier deed zijn toezegging dit weekeinde in München tijdens de 34ste Veiligheidsconferentie, de voormalige Wehrkundetagung onder leiding van baron Von Kleist, waaraan internationale veiligheidsspecialisten en ministers van Defensie deelnamen.

“Als het tot een punt komt waarop tegen het misdadige regime van Saddam Hussein moet worden gezegd: tot hier en niet verder, dan heeft de VS de volle politieke ondersteuning” van haar Europese partners verdiend, zei Kohl. Hij maakte ook duidelijk dat hem nog niets is gevraagd. Maar mocht het zover komen, dan is het “vanzelfsprekend” dat de Amerikanen over de Duitse luchtmachtbases kunnen beschikken. Kohl onderstreepte ook dat Duitsland met het oog op het gevaar dat Israel van Irak heeft te duchten, een bijzondere verantwoordelijkheid heeft.

In het kielzog van de Amerikaanse minister Cohen was een groep van 40 senatoren meegekomen, die in de wandelgangen ongezouten kritiek leverden op het gebrek aan Europese ondersteuning voor de VS en Groot-Brittannië in de Irak-crisis. De Senatoren McCain, Liebermann en Warner onderstreepten dat Saddam een gevaar vormt voor de wereldgemeenschap.

Pagina 5: Europeanen dieper verdeeld dan in 1991

Als de VS uitsluitend op Groot-Brittannië konden rekenen, dan zou dit volgens de senatoren voor de alliantie niet zonder gevolgen blijven. “Waarom helpen we in Bosnië als de Europeanen niet in Irak willen helpen”, zo citeerde een van de senatoren zijn kiezers.

De Sociaal-democraat Egon Bahr informeerde of er in het bondgenootschap nog sprake was van samenwerking of dat de Amerikanen alleen beslissen. De vraag naar de “waarde van het bondgenootschap” houdt momenteel Amerika bezig, reageerde de Amerikaanse veiligheidsexpert Helmut Sonnenfeld.

De Europeanen zijn tijdens de huidige Irak-crisis dieper verdeeld dan tijdens het eerste conflict, in 1990-1991. Destijds deden de Fransen, ondanks de aarzelingen van voormalig president Mitterrand, met de oorlog mee. Dit keer voelen ze niets voor deelneming aan het conflict. Ook kanselier Kohl realiseert zich dat in zijn land het enthousiasme voor een gewapend conflict minimaal is. Uit de jongste Emnid-enque blijkt dat zestig procent van de Duitsers “helemaal niets” met een tweede Golfoorlog te maken wil hebben. Bij de eerste oorlog hebben de Duitsers niet meegevochten. Wèl hebben ze een financiële bijdrage van 17 miljard mark geleverd. Maar om een dergelijke bijdrage zit Duitsland helemaal niet te wachten. Gezien de hoge werkloosheid en de komst van de euro, waarover in mei wordt beslist, kan de Bondsrepubliek zich helemaal geen extra uitgaven permitteren.

Bovendien, “wat gebeurt er na de eerste klap?”, vroeg ook kanselier Kohl zich in München af. “Het gaat om de vermindering van de militaire slagkracht van Irak”, antwoordde de Amerikaanse minister Cohen en hij ging uitvoerig in op het chemische wapenarsenaal van Irak.

De secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana, stelde in München vast dat de Europese staten een veiligheidsrol moeten spelen, die overeenkomt met hun economische sterkte. “Europa is nog niet die globale partner, die de Verenigde Staten zoeken”, aldus Solana. De transatlantische betrekkingen kunnen volgens hem alleen maar gezond blijven, als Europa meer verantwoordelijkheid op zich neemt.

De Duitse minister van Defensie Volker Rühe zwakte de toezeggingen van bondskanselier Kohl enigszins af. Een militaire bijdrage van Duitsland was in dit stadium niet echt nodig. Kohl heeft vooral een “politiek signaal” willen geven, aldus Rühe. Italië houdt zich voorlopig op de vlakte, zo meldt onze correspondent in Rome. Premier Romano Prodi wilde gisteren geen enkel commentaar geven op suggesties dat Italië geen basis beschikbaar zou willen stellen voor eventuele militaire acties tegen Irak. Hij ging ook niet in op vragen of Italië zich harder wil opstellen na de ramp met de kabelbaan vorige week, waarin een Amerikaanse piloot de dood van twintig mensen veroorzaakte doordat de staart van zijn vliegtuig een kabel raakte.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken liet daarna langs onofficiële weg weten dat er geen enkel besluit is genomen omdat er geen verzoek is gedaan om de bases te gebruiken. Bovendien zou de aandrang van Rome om te blijven zoeken naar een diplomatieke oplossing niet automatisch betekenen dat toestemming wordt geweigerd om de bases te gebruiken.

Italiaanse militaire deskundigen hebben gezegd dat het uiterst onzeker is of een actie tegen Irak succes heeft. Tijdens de Golfoorlog in 1991 hebben Amerikaanse en Navo-luchtbases in Aviano, Pisa, Trapani en Sigonella een belangrijke rol gespeeld.