Een ontroerende Don Quichot

Voorstelling: Bierkaai naar Don Quichot van Cervantes door Tevengebroed en Toneelgroep Amsterdam. Vertaling: Barber van de Pol; regie: Bart Klever; decor en licht: Catherina Scholten; spel: Daniël Boissevain, Kees Boot, Casper Gimbrère, Ruben Lürsen. Gezien: 5/2 Transformatorhuis Toneelgroep Amsterdam. Aldaar t/m 21/2. Tournee t/m 21/3. Res: (020) 627 90 70.

De vier acteurs van het enkele jaren geleden opgerichte groepje Tevengebroed hebben zich doen kennen als levendige verhalenvertellers. De stof voor hun voorstellingen putten ze uit romans en verhalen die ze acterend en vertellend een extra dimensie verlenen. Ook Bierkaai, hun nieuwe productie die in samenwerking met Toneelgroep Amsterdam is uitgebracht, heeft een literaire inspiratiebron: de tekst is een bewerking van Cervantes' Don Quichot in de recente vertaling van Barber van de Pol.

De aanpak van het stuk doet sterk denken aan Tevengebroed, hun debuutvoorstelling die was gebaseerd op de gelijknamige roman van de Hongaarse schrijfster Agota Kristof. Die enscenering was uiterst sober en geconcentreerd op het verhaal - de acteurs waren beurtelings vertellers en personages tegen een vrijwel kale achtergrond.

Bart Klever, de vaste regisseur van Tevengebroed, heeft Bierkaai eveneens zonder opsmuk geregisseerd: vooraan op het toneel staat een plankier dat als speelvloer dient. Twee rode zuilen flankeren de stellage, erachter hangt een groot doek waarop beelden verschijnen die het verhaal illustreren; verdere hulpmiddelen beperken zich tot een enkel kledingstuk, aardappelkistjes, tafels en kandelaars.

De uitbeelding van de avonturen van de dolende ridder en zijn trouwe schildknaap is simpel en suggestief. Vertellen en spelen gaan moeiteloos in elkaar over waarbij de eender geklede acteurs (grauw hemd, bruinleren broeken en puntige laarzen) in wisselende samenstellingen Don Quichot en Sancho Panza zijn.

De gekozen hoofdstukken uit het boek worden in chronologische volgorde verteld tot en met de dood van Don Quichot. In de tussenliggende anderhalf uur wordt er flink op los geslagen: de twee onverschrokken helden (Don Quichot voorzien van een lange stok bij wijze van lans) binden de strijd aan tegen het kwaad in de wereld. Ze herstellen smaad en onrecht waar ze dat menen aan te treffen, maar moeten daarbij zelf heel wat klappen incasseren.

Don Quichot is de romantische dromer, de verliefde ridder die een onbereikbare vrouw aanbidt, maar hij is ook de onbezonnen avonturier wiens verstand op hol is geslagen na het lezen van talloze ridderromans en die onbedoeld veel schade aanricht.

Sancho Panza wordt door Tevengebroed niet als de stereotiepe goedmoedige sukkel neergezet maar als een pragmaticus die de waanzinnige acties van zijn compagnon zorgelijk gadeslaat. Hun reis is het relaas van trouw en kameraadschap, idealisme en doorzettingsvermogen.

Bierkaai is een grappige en ontroerende voorstelling die, energiek en enthousiasmerend gepresenteerd, een illustratie is van de kracht van de verbeelding.