BBC maakt weer 'mens van Mandela'

KAAPSTAD, 7 FEBR. Het 'standbeeld' Nelson Mandela is deze week lelijk 'beklad' door de BBC. Nooit eerder had een serieus iemand het gewaagd zich zo negatief over 'Madiba' uit te spreken. Maar Brian Walden, commentator bij de Britse staatsomroep en oud-parlementslid voor Labour, noemde Mandela “amateuristisch, autocratisch en incompetent'. De 'grand old man' reageerde prompt. “Eindelijk iemand die een mens van me maakt, geen held”, zei hij .

Brian Walden verzorgt op de BBC een serie genaamd 'Walden over Helden', waarin hij dode en levende staatslieden uit de contemporaine geschiedenis weegt op hun 'heldenstatus'. Walden beschreef eerst de tijd dat Mandela oprichter en leider was van de gewapende tak van het ANC, Umkontho we Sizwe, begin jaren zestig. “Umkontho moet wel het meest nutteloze, meest incompetente guerrillaleger uit de geschiedenis zijn geweest. Het gaat er niet om dat geweld in de omstandigheden van toen niet gerechtvaardigd was. Dat was wèl het geval, maar Mandela benaderde de kwestie met een ongelooflijk amateurisme en onverantwoordelijkheid. Hij dacht dat een paar symbolische bomaanslagen tot revolutie zouden leiden”, aldus Walden. “Mandela zorgde er zo voor dat de Nationale Partij steviger in het zadel kwam te zitten.” De ondergang van de apartheid kwam volgens Walden uiteindelijk ook niet op het conto van Mandela. “De apartheid zakte ineen door de dominante kracht van ons tijdsgewricht: handel”. Pas toen, in de jaren tachtig, bleek dat Mandela een “belangrijk nationaal bezit” was en werd van hem kunstmatig een held gemaakt.

Ook over zijn tijd als president van Zuid-Afrika kon Walden weinig positiefs zeggen. Hoewel hij 'Madiba' “moed en staatsmanschap” niet kon ontzeggen, meende hij dat de president “als een blind paard” achter het ANC aanloopt. “Hij accepteert alles wat het ANC doet, “inclusief zijn ondeugden” en dit heeft er volgens Walden toe geleid dat corruptie in partij en staat door Mandela wordt doodgezwegen. Ex-echtgenote Winnie is door Mandela veel te zacht behandeld, zo redeneerde hij. “Winnie is een dodelijke vijand van de verzoening die Nelson Mandela op gang heeft gebracht.”

Nelson Mandela heeft luchtigjes, misschien zelfs opgelucht op de zware aanval gereageerd. “We leven in een vrije wereld, waarin iedereen zich kan uitlaten over elk individu. De kritiek van Walden weerlegt de ongelukkige indruk dat ik een held ben. Het maakt weer een mens van me.” In Groot-Brittannië heeft 'Walden over Helden' tot een storm van protest geleid. 57 parlementsleden tekenden een motie waarin staat dat “de overgrote meerderheid van de Britse bevolking Nelson Mandela beschouwt als een van de grootste staatslieden van de twintigste eeuw”.