Strijd om kiezer in media

ROTTERDAM, 6 FEBR. De strijd om de kiezer wordt voor een belangrijk deel via de media uitgevochten. Onderzoekers van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam pogen het verloop van die strijd systematisch in kaart te brengen en te analyseren. Zij doen de komende weken elke vrijdag op deze plaats beknopt verslag van hun bevindingen.

Het onderzoek, zoals dat ook bij verkiezingen van vier jaar geleden is gehouden, bestaat uit twee onderdelen. In de eerste plaats wordt de berichtgeving in zeven belangrijke nieuwsmedia geanalyseerd: de vijf landelijke dagbladen en de prime time televisiejournaals van NOS en RTL. In de tweede plaats worden de effecten van het nieuws onderzocht op de politieke voorkeur van kiezers zoals die in peilingen wordt gemeten. De resultaten van het onderzoek naar de campagnes van 1994 zijn gepubliceerd in het boek De democratie op drift; een evaluatie van de verkiezingscampagne van 1994, onder redactie van Kleinnijenhuis, Oegema, De Ridder en Bos.

De inhoudsanalyse verloopt volgens een systematische, in wetenschappelijke publicaties uiteengezette methode. Van de krantenberichten worden koppen en leads geanalyseerd, van de televisiejournaals alle relevante uitspraken. Daarbij worden verschillende typen nieuws onderscheiden: issues, succes en falen, en steun en kritiek. De gebruikte methode maakt het mogelijk betrouwbare uitspraken te doen over hoe gunstig of ongunstig partijen in de media verschijnen.

Voor het onderzoek naar de effecten van het nieuws worden de resultaten van de inhoudsanalyse gerelateerd aan de peilingen van het NIPO. Dit bureau peilt de politieke voorkeur als vast onderdeel van een panelonderzoek van circa duizend respondenten. Omdat van elke respondent ook bekend is welke krant die leest, kunnen eventuele veranderingen in politieke voorkeur worden gerelateerd aan de berichtgeving in zijn of haar krant. Zo bleek vier jaar geleden dat partijen vooral aanhang wonnen bij de kiezers als tegenstanders hun issues op de agenda zetten. Brachten ze zelf hun issues naar voren, dan leverde dat weinig winst op.