Onderzoek naar relatie xtc-gebruik en geweld

Dat honderdduizenden jongeren xtc gebruiken, baart velen grote zorgen. De pillen blijken op grote schaal te zijn vervuild met amfetamine. Bestaat er een relatie tussen xtc en geweldsdelicten?

AMSTERDAM, 6 FEBR. De Amsterdamse GG en GD ondersteunt het idee van de Amsterdamse wethouder van volksgezondheid om met behulp van urinetesten na te gaan of er een verband bestaat tussen geweldsdelicten en gebruik van xtc-pillen die amfetamine bevatten.

G. van Brussel, hoofd van de afdeling drugs van de GG en GD, en wethouder J. van der Giessen (D66) deelden dit gisteren mee op een verkiezingsdebat van D66 over xtc. Aanleiding van het debat zijn de zorgen van hulpverleners over de vervuilde xtc-markt. Naar schatting vijfhonderdduizend jongeren gebruiken regelmatig xtc. Slechts tien procent van de pillen bevat xtc, de overige pillen bevatten voornamelijk amfetamine.

Amfetamine in combinatie met alcohol kan volgens Van Brussel leiden tot extreem agressief gedrag. Het doodtrappen van Meindert Tjoelker en het gewelddadige gedrag van een groep jongeren in Groningen tijdens nieuwsjaarsnacht, zou volgens hem mogelijk verklaard kunnen worden met het gebruik van amfetamine. “Matten is niet nieuw. Dat is een eeuwenoud bronstritueel. Maar je maakt niet zo vaak mee dat de politie op de loop gaat”, zegt Van Brussel. “Het doorgaan terwijl je al lang gewonnen hebt, past niet bij alcohol. Dat ruikt naar amfetamine.”

De GG en GD-arts is van mening dat met urinetesten eenvoudig kan worden aangetoond of er zo'n verband bestaat. “Het kost niets en het is zo gebeurd. Stel dat het een verklaring biedt voor de doorschietende agressie, dan mogen we die niet laten liggen.” Van der Giessen: “Als op een auto-ongeluk met drank een extra sanctie staat, waarom zou dat niet ook bespreekbaar moeten zijn voor geweldsdelicten als gevolg van drugs?” De wet zou daar volgens haar voor aangepast moeten worden.

Van Brussel typeert amfetamine als “een oorlogsdrug”. “Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de frontsoldaten alert gehouden met amfetamine. Het maakte ze paranoïde en triggerhappy, goede eigenschappen tijdens een oorlog.”

De risicogroep die kwetsbaar is voor amfetamine bestaat volgens Van Brussel uit mannen die lijden aan een Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Van de naar schatting 500.000 jongeren die regelmatig xtc gebruiken, is ongeveer tachtig procent (400.000) man. Ongeveer een op de tien mannen heeft volgens Van Brussel last van ADHD. Voor hen werkt amfetamine als een medicijn. Na gebruik ervaren zij geen kater, maar juist een rustig gevoel. “Als die mensen ontdekken dat ze van amfetamine rustig worden, dan is een amfetamine-epidemie geboren.”

Mocht er een verband zijn tussen geweldsdelicten en het slikken van xtc-pillen met amfetamine dan zal de discussie over legaliseren “geladen” worden, zegt Van Brussel. “Dan gaat het er niet meer om dat het middel ziekte of dood veroorzaakt, maar dat het de maatschappij verstoort. Dat is een heel ander verhaal.”

R. Kerssemakers van de instelling voor drugspreventie Jellinek noemt de hypothese van Van Brussel “zeer plausibel”. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid zijn de urinetesten “best een interessant idee”, maar is het meer een zaak voor justitie. Deelname aan testen voor volksgezondheidsonderzoek is alleen op vrijwillige basis mogelijk. Een woordvoerder van de Amsterdamse politie ziet veel haken en ogen. “Een aanrijding veroorzaken onder invloed van alcohol is een apart omschreven delict. Het doodtrappen van iemand onder invloed van drugs is dat niet.”

De politie kan iemand volgens de woordvoerder daarom niet dwingen tot een urinetest. “En bij wie ga je dan allemaal een urinetest doen? Ook bij de man die thuis zijn vrouw in elkaar slaat?”

Haar voorstel voor de urinetesten bij geweldsdelicten doet Van der Giessen als wethouder, maar voor de rest sprak zij gisteravond op de D66-avond nadrukkelijk als lijsttrekker van die partij.

Zij kwam onlangs onder vuur van college en gemeenteraad te liggen met een plan voor een onderzoek naar gecontroleerde verkoop van xtc.