Necrologie in klank en beeld

Kunst... omdat het moet: In herinnering Jacqueline Du Pré 1945-1987. Morgen, Tros, Ned.2, 23.51-00.48u.

Schuberts Forellenkwintet weerklinkt. Het Andantino. De forellenmelodie is hier metafoor voor een bekoorlijk meisje; een gestileerde beek representeert het woelige leven, dat immer dreigend op de loer ligt. Een niets vermoedende kijker zal pas na enkele minuten beseffen dat er iets niet deugt aan deze beelden. Want wat is er aan de hand? De cameraman heeft slechts oog voor de celliste, een bekoorlijk meisje. De overige kwintetleden zijn tot ver buiten de kaders van de camera verbannen. Het beeld bevriest ten slotte in de geconcentreerde blik van het meisje. De muziek kabbelt voort.

De celliste is Jacqueline Du Pré, in 1987 op 42-jarige leeftijd gestorven. De beelden zijn minstens vijftien jaar ouder. Door de haast gênant priemende blik van de camera lijkt het alsof de man erachter zijn beelden opzettelijk schoot voor later, speciaal voor de documentaire In herinnering Jacqueline Du Pré 1945-1987, die de Tros morgenavond uitzendt.

Gezegend met een geweldig muzikaal talent en een stralende persoonlijkheid leek alles de Engelse celliste Jacqueline Du Pré mee te zitten. Totdat zich de verlammingsziekte multiple sclerose bij haar openbaarde. Het betekende feitelijk het einde van haar carrière. Was zij niet ziek geworden, dan zou die carrière ongetwijfeld van een vergelijkbare allure zijn geweest als die van Pablo Casals, van Mstislav Rostropowitsj of van Gregor Piatigorsky. Du Pré was 28 en intussen getrouwd met pianist/dirigent Daniel Barenboim, toen zij voor het eerst voor langere tijd stopte met spelen.

In de documentaire In herinnering Jacqueline Du Pré is van haar tragisch lot en de daarmee gepaard gaande wrede aftakeling niets te zien. Überhaupt blijft de kijker in het ongewisse over haar carrière, haar privé-leven en persoonlijke achtergronden. Wat je ziet, is een meisje dat met volle teugen geniet van haar muzikale begaafdheid. Zij speelt piano, zingt, en speelt cello - geweldig cello. Het talent van Du Pré was fenomenaal. Haar 'cello daddy' William Pleeth vertelt over hoe Du Pré op 13-jarige leeftijd na amper een dag studeren de veeleisende Capricci van Alfredo Piatti niet alleen feilloos speelde, maar dat in al haar onbevangenheid ook nog eens uit het hoofd deed. Pleeth zag haar muzikaliteit ontluiken als een bloem, en besefte dat haar talent een peilloze diepte had.

William Pleeth is een van de weinigen die in de film aan het woord komen. In herinnering Jacqueline Du Pré kan het verder stellen zonder geleerde critici of musicologen die haar plaats in de muziekgeschiedenis voor ons willen definiëren. In herinnering Jacqueline Du Pré is een necrologie in klank en beeld, met veel liefde en respect gemonteerd. Veel wijzer wordt de kijker niet van de film, maar dat hoeft in dit geval ook niet. De beelden en de muziek spreken voor zichzelf. En die impressies zijn dermate sterk, dat je aan het slot van de film het idee hebt gekregen Jacqueline Du Pré een beetje te kennen. De meeste opnamen stammen uit een tijd dat de moderne man zijn bakkebaarden nog een flink eind onder de oorlellen droeg. Die mannen zijn overigens grote musici, zoals de dirigent Zubin Mehta of de violisten Pinchas Zuckerman en Itzhak Perlman.

Schuberts Forellenkwintet weerklinkt - rommelig en vals opeens. Wat blijkt? De musici hebben stuivertje gewisseld. Een geliefde grap bij musici van niveau. Barenboim speelt contrabas, Du Pré heeft een viool tussen haar benen geklemd. Een bekoorlijk meisje is ze. Gelukkig heeft ze nog geen weet van de dreiging die al op de loer ligt.