Een gewoon IOC-lid met een bijzonder kroontje; Prins stapt uit bestuur IOC zodra hij koning wordt

Voor zijn vertrek naar Japan gaf kroonprins Willem-Alexander gisteren op Schiphol uitleg over zijn benoeming tot IOC-lid. In januari viel de prins nog van zijn stoel van verbazing toen voorzitter Samaranch hem uitnodigde.

SCHIPHOL, 6 FEBR. Er is nog hoop voor al die Nederlanders die de ambitie hebben tot het Internationaal Olympisch Comité (IOC) toe te treden. Op het moment dat prins Willem-Alexander de kroon van zijn moeder overneemt en Koning der Nederlanden wordt, zal hij aftreden als lid van het hoogste bestuursorgaan in de sportwereld. Dat zou betekenen dat de tweede Nederlandse zetel sneller dan normaal weer vacant is. Meestal treden IOC-leden pas af wanneer ze een bejaarde leeftijd hebben bereikt.

Vlak voor zijn vertrek naar de Olympische Spelen in Nagano gaf Willem-Alexander gisteren op Schiphol samen met staatssecretaris Erica Terpstra uitleg over zijn benoeming tot IOC-lid. Hij wilde niet “via de vliegtuigtrap het land uit worden gesmokkeld”. Zo had de Rijksvoorlichtingsdienst het eerst wel voor ogen gehad. Een werknemer van de RVD meldde vooraf dat Willem-Alexander een verklaring zou voorlezen en dat het voor de aanwezigen geen zin had om vragen te stellen. De kroonprins zou toch niet reageren.

Dat bleek erg mee te vallen. Gewillig gaf Willem-Alexander, die een nerveuze indruk maakte, antwoord op vragen uit de zaal. Het spervuur werd onderbroken door dezelfde voorlichter. Dat had hij al eerder geprobeerd, maar toen praatte de prins gewoon door. Uiteindelijk liet de kroonprins zich wegleiden en bleef Terpstra alleen achter.

Willem-Alexander sprak vooral gedetailleerd over de gang van zaken rond zijn benoeming. Op de middag van donderdag 13 januari werd hij in de werkkamer van zijn huis aan het Haagse Noordeinde gebeld door een vertegenwoordiger van IOC-voorzitter Samaranch met de vraag of hij bereid zou zijn het lidmaatschap te aanvaarden. De prins zei “naast zijn stoel” te hebben gezeten van verbazing. Het duurde twee weken voordat hij zijn antwoord gaf. Hij overlegde eerst met zijn ouders en de verantwoordelijke bewindslieden, premier Kok en staatssecretaris Terpstra. Vorige week donderdag belde de prins Samaranch in Nagano op. Hij vertelde hem de functie graag te accepteren. “Ik ben zeer vereerd”, aldus Willem-Alexander gisteren op Schiphol.

Bij binnenkomst werd hij in het perscentrum van de luchthaven verwelkomd door staatssecretaris Terpstra. “Hartstikke gefeliciteerd”, riep ze uitbundig. Willem-Alexander had Terpstra een dag na het telefoontje van Samaranch van diens belangstelling op de hoogte gesteld. Hij zei dat “enigszins met wat lood in de schoenen” te hebben gedaan omdat de voormalig zwemster zelf ook kandidaat was voor het IOC-lidmaatschap. Maar Terpstra reageerde meteen enthousiast. “Ik verwacht veel van u”, sprak Terpstra op Schiphol tot de kroonprins. “Ik stel u hopelijk niet teleur”, was de koninklijke reactie.

In de sport is doorgaans iedereen vrij toegankelijk. Dat zou door zijn afgeschermde leven met Willem-Alexander weleens anders kunnen zijn. Terpstra was daar gisteren echter niet bang voor. Ze vroeg alleen om enig geduld zodat de prins “zijn nieuwe evenwicht” kan vinden. Volgens Terpstra is Willem-Alexander een IOC-lid zoals alle anderen, “alleen met een bijzonder kroontje”.

Willem-Alexander beloofde dat hij zich als IOC-lid positief zou inzetten voor de sport die “een negatieve bijklank heeft gekregen door rellen en andere incidenten”. Hij zei naast de topsport ook “zeer geïnteresseerd” te zijn in de breedtesport en noemde onder meer het project Jeugd in Beweging. In een interview met het ANP tijdens de Olympische Spelen van Atlanta in 1996 zei hij over de breedtesport “minder optimistisch” te zijn. “Sportbeoefening op scholen en in verenigingen loopt sterk terug. Gelukkig wordt dit ook onderkend.”

“Het mooiste om te zien vind ik atletiek en de teamsporten”, zei hij in hetzelfde vraaggesprek. “Eigenlijk is elke sport mooi om naar te kijken als er sprake is van een maximale prestatie.” Zelf bedreef de prins vele takken van sport. Hij voltooide de Elfstedentocht en hij liep de marathon van New York. Maar zijn sportprestaties ontstegen het recreatieve niveau niet. Daar ligt ook de kritiek van verscheidene personen uit de sportwereld over deze benoeming: Willem-Alexander was zelf niet actief in de topsport en heeft ook geen grote ervaring op bestuurlijk gebied.

De kroonprins kreeg, als hij dat al had gewild, op Schiphol geen gelegenheid zijn mening te geven over reacties, zoals die van een andere IOC-kandidaat, Ard Schenk. De voormalig schaatskampioen vroeg zich af waarom het IOC niet de ingeslagen weg had gevolgd en een voormalige topsporter had benoemd. “Ik denk dat Ard Schenk op dit moment wel wat anders aan zijn hoofd heeft”, wilde Terpstra nog wel even reageren op de uitspraak van de Nederlandse chef de mission in Nagano.

Terpstra zei er ook zeker van te zijn dat de benoeming van Willem-Alexander een individuele actie van IOC-voorzitter Samaranch is geweest. Volgens haar wist verder niemand, ook het andere Nederlandse lid Anton Geesink niet, er van af. Geesink heeft echter inmiddels in Nagano toegegeven eerder op de hoogte te zijn geweest dan hij aanvankelijk beweerde.