Oud bloed met HIV in Kongo

ROTTERDAM, 5 FEBR. Het aidsvirus dat de oorzaak is van de wereldwijde aidsepidemie is waarschijnlijk in de jaren veertig of vroeg in de jaren vijftig van de aap op de mens overgegaan. Aidsonderzoeker David Ho van het Aaron Diamond AIDS Research Center in New York concludeert dit uit de analyse van uit 1959 stammend met HIV besmet bloed.

Het bloedmonster bevat het oudste HIV dat tot nu toe is gevonden. Het bloed werd destijds afgenomen van een man in het voormalige Leopoldville in Belgisch Congo, het tegenwoordige Kinshasa in de Democratische Republiek Congo. Het was een volwassen Bantu-man met sikkelcelanemie en een enzymgebrek. Niemand weet wat er verder van hem geworden is.

Ho en zijn medewerkers beschrijven in een gisteren in het wetenschappelijk tijdschrift Nature gepubliceerd artikel hoe ze met enige moeite fragmenten van het erfelijk materiaal van het oude HIV uit het bloedserum wisten te vermenigvuldigen. De inspanning leverde vier stukken van maximaal 300 letters van de genetische code.

Vergelijking met overeenkomstige fragmenten uit HIV-1-virussen die de afgelopen 15 jaar zijn geïsoleerd, gaf het oude virus zijn plaats in de op DNA-analyse gebaseerde evolutionaire stamboom van het HIV-1-virus. Het gevonden virus was actief op het moment dat de HIV-1-varianten B, D en F uit elkaar groeiden. Onder de reeds bestaande aanname dat in zich vermenigvuldigend HIV jaarlijks 1 op de 100 baseparen een mutatie ondergaat, concluderen de onderzoekers dat HIV-1 niet eerder dan in de jaren veertig van de chimpansee op de mens is overgesprongen.

Ho bestrijdt hiermee de theorie van de Amsterdamse aids-onderzoeker prof.dr. J. Goudsmit, die in zijn vorig jaar uitgekomen boek Viral Sex aannemelijk maakte dat het HIV-1-virus al eind jaren dertig met terugkerende Duitse kolonisten in Europa aankwam en daar tot in de jaren zestig kleine uitbarstingen van voor aids kenmerkende longontstekingen heeft veroorzaakt. In Nederland stierven tussen 1955 en 1958 24 pasgeborenen in een kraamkliniek in Heerlen aan die longontsteking. De afdeling werd daarna gesloten.