Beslissers brengen onheil

De Beslissers, Ned.2, 23.36-0.06u.

Michiel Bicker Caarten heeft in Amerika en Engeland geleerd hoe je een puntig en hard debat voor televisie moet voorbereiden en brengt die techniek nu ook in de serie De Beslissers in praktijk. De TROS zou hem goed kunnen inzetten in de aanstaande verkiezingscampagne, om politieke geschilpunten helder in de huiskamer te presenteren en te ontdoen van rookgordijnen.

Dat blijkt vanavond weer eens als De Beslissers het hebben over de bedreiging van het klimaat als gevolg van de groei in het verbruik van fossiele brandstoffen. Een paar maanden geleden eiste minister Wijers met succes dat het verkiezingsprogramma van D66 drie procent economische groei per jaar zou bepleiten. Zijn collega De Boer gooit nu roet in het eten: ze wil een 'afspraak' dat de kosten van 1 procent extra groei voor het milieu - 500 miljoen gulden per jaar - van het bruto binnenlands product worden afgetrokken. “Anders groei je over de rug van het milieu, en dat mag niet”.

Zo wordt het streven naar meer groei voor de kiezer betrekkelijk. Wat schiet je er mee op om meer te produceren en te transporteren als een groot deel van de opbrengst gebruikt moet worden voor herstel van de schade die je ongewild aanricht? Die boodschap propageert milieugoeroe Wouter van Dieren al jaren en De Boer geeft er nu een politieke lading aan.

Het rijke Westen is verslaafd geraakt aan het verstoken van olie, kolen en aardgas, zegt Beslisser Lester Brown, voorzitter van het World Watch Institute, een gezaghebbende milieu-organisatie in Amerika. Hij vergelijkt de olie-industrie met de tabaksfabrikanten die pas na decennia door hebben hoe gevaarlijk hun product is voor de gezondheid. Sjeik Yamani - in de jaren '70 olieminister van Saoedi-Arabië en voorzitter van de Opec - probeert hem op zijn nummer te zetten: “Je kunt stoppen met roken, maar niet met olie verbruiken. Voor heel veel mensen is dat nodig om te blijven leven.”

Een felle discussie ontbrandt vervolgens tussen Bicker Caarten, Greenpeace-directeur Thilo Bode en Gasunie-voorzitter George Verberg. Bode is er zeker van dat de publieke opinie de politici, ook de Amerikaanse, ervan zal overtuigen dat het gebruik van fossiele brandstoffen aan banden moet worden gelegd zoals op de wereld-klimaatconferentie in Kyoto is afgesproken. Oliemaatschappijen zullen pas gelukkig zijn als ze “de laatste druppel olie” naar boven brengen, maar dan is het klimaat allang verziekt. Greenpeace stelt daar haar nieuwe beginsel Carbon Logic tegenover: hou je aan de bovengrens van wat de atmosfeer aan emissies kan verwerken. Dat maximum is door de milieu-organisatie berekend op de productie van slechts een kwart van de huidige bewezen oliereserves in de wereld. Stoppen met de exploratie dus.

Verberg relativeert. Er moet “veel worden gedaan” om zuiniger met energie om te springen en schonere technologie te gebruiken, erkent hij. Maar het doemscenario van Bode werpt hij vèr van zich af: in de komende eeuw zou de temperatuur op aarde door menselijk handelen met 1,5 tot 3,5 graden Celsius stijgen terwijl een opwarming met slechts één graad verantwoord zou zijn. Om binnen die grens te blijven zou een vermindering van de huidige CO2-emissies met 80 procent nodig zijn.

Over die cijfers bestaat geen overeenstemming bij alle wetenschappers, en het zal moeilijk genoeg zal zijn om voor de geldverslindende afspraken van Kyoto begrip te krijgen bij de burger, meent de Gasunie-baas. Lester Brown denkt dat de wal het schip zal keren: het Midden-Westen van de VS zal geteisterd worden door extreme hitte die de graanteelt verhindert. Honger is het gevolg.