Amusante scènes tussen pallets en rijdende heftrucks

Voorstelling: Industrieproject 1: KLM Cargo door Theatergroep Hollandia. Regie: Johan Simons, Paul Koek; spel: Jacqueline Blom, Elsie de Brauw, Bert Luppes, Jeroen Willems, Betty Schuurman, Frieda Pittoors e.a.; muziek: Louis Andriessen, Paul Koek, e.a. Gezien: 30/1 KLM Cargo, Vrachtstation 2, Handelskade, Schiphol. Aldaar t/m 28/2. Aanvang: 19.30u. Prijs, incl. maaltijd: ƒ 60,- Res: (075) 631 02 31 of AUB Ticketshop: (020) 621 12 11.

Belangrijk! Leest u dit goed! staat op het papier dat we bij de ingang van het terrein in handen krijgen gedrukt. We bevinden ons op dit moment niet alleen in een 'bedrijf-in-vol-bedrijf' maar ook op douanegrond, meldt het formulier en we dienen daarom een aantal voorschriften in acht te nemen. Pas dan mogen we ons onder begeleiding begeven naar een enorme loods: Vrachtstation 2.

Theatergroep Hollandia die met producties op locatie de kunst dicht bij het maatschappelijk leven wil brengen, is ditmaal op Schiphol een stap verder gegaan in een poging de werkelijkheid in de voorstelling te integreren. Industrieproject 1: KLM Cargo is een productie die temidden van de werknemers gemaakt wordt, op de werkvloer van KLM Cargo.

Regisseurs Johan Simons en Paul Koek hebben hun project aangepast aan het immense decor van beton en staal waarin machines overgelijkelijk veel groter en lawaaiiger zijn dan mensen. De acteurs zijn bijvoorbeeld uitgerust met microfoontjes, er is niet zoveel tekst en veel muziek, het spel is vaak nogal fysiek. Ook inhoudelijk hebben ze zich door de omgeving laten leiden. De driedelige voorstelling, die wordt aangekondigd als 'een ode aan arbeid en vooruitgang', toont in een eigen interpretatie facetten van het werk binnen het KLM-bedrijf, in verleden en heden.

Deel 1 begint met het verleden in de voormalige Export Aanname Loods waar het publiek gezeten op dozen kijkt naar een 'mechanisch ballet' op muziek van Louis Andriessens Workers Union uit 1975. De acteurs van Hollandia, aangevuld met gastspelers, zijn identiek gekleed in helblauwe KLM-overalls en verbeelden als stramme robotten het industrialisatieproces en het ideaal van collectieve arbeid aan het begin van deze eeuw. Het is een komiek gezicht, al die grimassende poppetjes die zich langs een rij keukentrappen hebben opgesteld en elkaar denkbeeldige pakjes doorgeven.

Vooral in dit deel voegen omgeving en voorstelling zich naar elkaar. Het ballet en het decor van pallets en rondrijdende heftrucks tonen gelijktijdig verleden en heden en versterken elkaar zodoende. Het is mooi om te zien hoe het werk in de loods gewoon doorgaat. De omgevingsgeluiden in de hal versmelten met de ritmische, metalige klanken van Andriessens compositie die live wordt uitgevoerd.

Voor deel 2 moeten we naar de Kleingoedzolder waar ons een vliegtuigmaaltijd wacht. Vanuit vliegtuigstoelen hebben we een weids uitzicht over een gigantische hal met vrachtgoederen. Op de voorgrond heeft Hollandia een soort vliegtuig ontworpen dat een ludiek gezelschap vervoert met hilarische types die gestalte geven aan de Bekende Nederlander, tv-persoonlijkheden en andere sterren.

In een reeks scènes met een hoog amusementsgehalte en ondersteund door populaire muziek en tv-jingles wordt een beeld geschetst van de huidige welvaartsmaatschappij. Geluk blijkt ook niet alles zoals deze soap over het moderne leven duidelijk maakt. Wat deze scènes intussen hebben uit te staan met de realiteit van de werkvloer blijft vaag.

Misschien had deel 3, dat zich afspeelt in de hal waar we twee uur eerder begonnen, een antwoord kunnen geven als het oorspronkelijke plan was uitgevoerd: een debat over de vraag wat de welvaart ons heeft opgeleverd. Een theoretisch discours bleek hier echter onspeelbaar, ook een ingesproken geluidsband bood geen uitkomst. De entourage eiste een minder abstracte situatie en besloten werd twee eerder gebruikte en aan de werkelijkheid ontleende teksten in te lassen. Geput is uit Kingcorn, een uit interviews met een fabrieksarbeider samengestelde monoloog door Bert Luppes, en Twee stemmen waarin Jeroen Willems optrad als een Shell-directeur.

Nu Koek en Simons deze concessie hebben gedaan zijn ze niet toegekomen aan het opmaken van de balans. Wat in deel 1 en 2 is geprobeerd krijgt geen afrondend slot en dat is een gemis. Industrieproject 1: KLM Cargo blijft steken in goede bedoelingen. Het resultaat is vooral amusant, maar de poging de werkelijkheid in het theater op te nemen is over het algemeen niet echt gelukt: KLM Cargo dient toch voornamelijk als een aardig decor.