'Twaalf uitspraken Steiner nu strafbaar'

DRIEBERGEN, 4 FEBR. Het verzameld werk van de grondlegger van de antroposofie, Rudolf Steiner (1861-1925) bevat twaalf uitspraken die volgens de huidige antidiscriminatiewetgeving strafbaar zouden zijn. Dat concludeert een commissie van de Antroposofische Vereniging in Nederland (AViN) die uitspraken over rassen van Steiner heeft onderzocht.

Tot de twaalf citaten rekent de commissie bijvoorbeeld Steiners bewering dat blanke zwangere vrouwen door het lezen van een 'negerroman' mulattenkinderen zouden kunnen krijgen. “De indruk wordt gewekt dat het krijgen van een mulattenkind iets ergs is”, aldus de commissie.

Aanleiding voor het onderzoek is de rel die in 1995 ontstond over stereotypering van rassen tijdens de les 'volkenkunde' op een op antroposofische leest geschoeide Vrije School in Zutphen. De moeder van een leerling uit klas zeven trof in het schoolschrift van haar kind een indeling van rassen aan waarbij onder meer stond vermeld: “Negers hebben dikke lippen en een ritmisch gevoel”.

De commissie concludeert nu dat in het werk van de filosoof en natuurwetenschapper Steiner, die zich nadrukkelijk bezighield met de verschillen tussen volkeren, geen sprake is van een 'rassenleer'. Het werk is volgens de commissie ook niet racistisch, want Steiner heeft geen uitspraken gedaan “met het oogmerk om personen of groepen te beledigen wegens ras”.

Pagina 2: Vijftig citaten Steiner 'licht discriminerend'

Volgens de commissie die het werk van Rudolf Steiner onderzocht zijn nog eens vijftig citaten mogelijk “licht discriminerend”. De citaten moeten volgens de commissie worden gezien in de context van de tijd waarin Steiner leefde. Stereotypering van rassen was aan het begin van deze eeuw vrij gangbaar. De commissie beveelt aan de in totaal 62 citaten voortaan te voorzien van een 'annotatie', die duidelijk maakt dat het gedateerd gedachtengoed betreft.

Het onderwerp racisme ligt uiterst gevoelig binnen de Antroposofische Vereniging in Nederland. De 'rekkelijken' binnen de vereniging zijn wel bereid Steiner's werk te toetsen aan de huidige (wettelijke) maatstaven, de 'preciezen' willen dat op geen enkele manier aan zijn gedachtengoed wordt getornd.

Deze laatste groep heeft inzage gevraagd in de conclusies van de commissie voordat deze zouden worden gepresenteerd. Hun verzoek werd afgelopen zaterdag echter met 613 tegen 106 stemmen verworpen. De Bond van Vrije Scholen heeft tevens voorgesteld om een non-discriminatiecode en een klachtenprocedure in te voeren. Zij hoopt daarmee klachten over discriminatie sneller te behandelen en nieuwe rellen te voorkomen.

De Geert Groote-school in Amsterdam, op antroposofische leest geschoeid, was in 1996 de eerste school die in het openbaar afstand nam van de racistische elementen in het werk van Steiner. Dit gebeurde na de klacht van de ouder in Zwolle. In februari 1996 verdedigde de toenmalige vice-voorzitter van de AViN, C. Wiechert, voor de radio de filosofie van Steiner door te zeggen dat zwarte spelers bij Ajax zich van blanken zouden onderscheiden door een “vitaliteitsoverschot”. De AViN distantieerde zich van deze uitspraak en Wiechtert trad af.