Regering Kohl schrikt hevig van protest

In Duitsland komen de werklozen morgen massaal in het geweer. De werkloosheid blijft stijgen. “De Franse vonk is overgesprongen.”

BONN, 4 FEBR. De stijgende werkloosheid tot bijna vijf miljoen maakt de regeringscoalitie van kanselier Helmut Kohl steeds nerveuzer. De demonstraties van werklozen, vakbonden en kerken, die morgen in 200 Duitse steden worden gehouden, komen de regering slecht van pas. Als er één thema is waarop de coalitie van Kohl de verkiezingen in september vreest te verliezen, is het de werkloosheid.

“De Franse vonk is overgesprongen. Eindelijk komen ook de werklozen in Duitsland uit hun sociale isolement en gaan actievoeren”, zegt Dieter Kübbeler, voorzitter van het Werklozeninitiatief 2000 in Siegburg, die de acties mede organiseert. “De telefoons staan hier roodgloeiend van werklozen die willen meedoen.”

Kübbeler is 48 jaar en langdurig werkloos. Vier jaar geleden werd hij op straat gezet toen een Veba-dochter in Troisdorf de poorten sloot. “De uitzichtloosheid is hopeloos. Daar ga je aan kapot”, meent Kübbeler. “Het is de hoogste tijd dat er hier iets verandert.”

De regering-Kohl heeft gisteren in een spoedzitting een nieuw banenplan opgesteld. Ze is hevig geschrokken van de aankondiging, dat werklozen nu maandelijks willen demonstreren, tot de verkiezingen in september.

Daarom wil het kabinet morgen, direct nadat de organisatie van landelijke arbeidsbureaus in Nürnberg het nieuwe treurige recordcijfer van 4,8 miljoen bekend heeft gemaakt, het werkgelegenheidsprogramma in het parlement bespreken. Dan hebben de honderdduizenden werklozen, die volgens schattingen de straat opgaan, tenminste de indruk dat er ìets gebeurt.

De regering spreekt van “het grootste banenplan” dat gelanceerd wordt sinds haar voorstel tot een ingrijpende belastinghervorming begin vorig jaar. Een ingrijpende verlaging van de belastingen voor bedrijven en particulieren wordt door economen, ondernemers en internationale organisaties als de belangrijkste impuls beschouwd om investeringen en banen in Duitsland te scheppen. Maar het belastingvoorstel van de regering is vorig jaar jammerlijk vastgelopen op een blokkade van de oppositionele SPD in de Bondsraad (Eerste Kamer). Voor 1999 hoeft er niet meer op belastingverlaging te worden gerekend, heeft Kohl gezegd. Regering en oppositie zullen voor de verkiezingen op 27 september geen akkoord meer bereiken, omdat de SPD daar geen baat bij heeft.

Dus probeert de regering de schaarse middelen die er zijn in te zetten voor werkgelegenheid. Die middelen zijn zeer beperkt, want nieuwe banen mogen niets kosten. Alleen al om aan de criteria voor de euro te kunnen voldoen, waarover in mei wordt beslist, heeft het kabinet zich in een financieel korset geperst. Het begrotingstekort mag beslist niet oplopen en extra schulden mogen ook niet worden gemaakt, anders loopt de deelname aan de euro gevaar.

De SPD wil een deel van de extra winst van de Bundesbank inzetten voor omscholing en werklozenprojecten. Maar daar voelt de regering niets voor, omdat ze daarmee het vertrouwen in de soliditeit van haar financieel beleid verspeelt. Bovendien is de regering volgens de wet verplicht extra winst van de Bundesbank te gebruiken om de staatsschuld te verminderen.

De regering schuift de bal om banen te scheppen vooral door naar de gemeenten. Deze moeten hun inspanningen vergroten zodat 100.000 langdurig werklozen aan de slag worden geholpen. Iedereen die kan werken, moet een baan accepteren.

Ook wil de regering stimuleren dat langdurig werklozen in ruil voor hun uitkering bij gemeenten nuttig werk verrichten.

Het grote voorbeeld is Leipzig, dat zich tot een van de grotere werkgevers in de regio heeft ontwikkeld. De gemeente heeft een onderneming opgericht, die mensen met bijstand aan een baan helpt als drukker, bouwvakker, serveerster, tuinman of landarbeider. Critici spreken meesmuilend van 'Stiefelstellen'. Weigeren werklozen een baan, dan wordt de uitkering gestaakt. De stad heeft inmiddels bereikt dat minder geld aan bijstand wordt uitgegeven. Werklozen doen van hun kant een jaar lang werkervaring op.

Verder maant de regering werkgevers en gemeenten meer stageplaatsen voor jongeren ter beschikking te stellen, die gedeeltelijk gesubsidieerd kunnen worden. Maar Bonn betaalt niets en de gemeenten kampen al met grote tekorten.

Het banenplan van de regering-Kohl is nauwelijks meer dan een druppel op een gloeiende plaat. “De volkspartijen moesten zich schamen hun op de verkiezingen gerichte cadeaulijst de naam 'banenplan' te geven”, schreef de 'Frankfurter Allgemeine Zeitung' in een commentaar.

Structurele maatregelen om de alarmerend hoge werkloosheid aan te pakken blijven immers uit. Het Internationale Monetaire Fonds, de OESO en economische experts in Duitsland zelf (de 'Vijf Wijzen') wijzen bij herhaling op de oorzaken van de stijgende werkloosheid: de hoge sociale lastendruk (belastingen en sociale premies), het dure sociale verzekeringsstelsel, de geringe bereidheid tot langdurige loonmatiging en 'nulrondes', een inflexibele arbeidsmarkt, starre CAO's die grotere loonverschillen taboeïseren, te hoge minimumlonen.

De factor arbeid is in Duitsland eenvoudig te duur. Daarom kiezen bedrijven liever voor automatisering dan voor het aanstellen van nieuwe werknemers en investeren velen liever in het buitenland dan in de 'Heimat'.