Politie houdt Bombay 'schoon' met kogels (Schietgrage politie houdt Bombay 'schoon')

In Bombay werden het afgelopen jaar zeventig verdachten doodgeschoten door de politie. Mensenrechtenorganisaties spreken van buitenrechtelijke executies, de politie van zelfverdediging.

BOMBAY, 3 FEBR. De persberichten van de politie van Bombay luiden vrijwel altijd hetzelfde. “In een confrontatie met de politie is een verdachte van ernstige misdrijven om het leven gekomen. Het dodelijke treffen had plaats nadat de verdachte het vuur had geopend op de politiemensen die hem wilden aanhouden.” Een variant is dat de verdachte op de vlucht sloeg, maar meestal begon hij onverwachts te schieten.

Tussen de glimmende wolkenkrabbers, de kortgeschoren, met palmbomen omzoomde golfvelden en de sprookjesachtige filmstudio's van Bombay zijn op geld beluste handelaren, onroerend-goedmagnaten, speculanten en filmproducenten de baas. Miljarden rupees gaan om in de glamourwereld van India's financiële hart, waar de grondprijzen op sommige plekken boven die van in Manhattan uitstijgen.

Veel geld trekt criminelen aan, zo heeft de stad de laatste jaren gemerkt. Bombay, de stad met de grootste filmindustrie ter wereld, werd vorig jaar opgeschrikt door een aantal moorden op industriëlen en filmsterren. Er werden grote drugsvangsten gedaan en het aantal afpersingen van koopkrachtigen aan India's westkust steeg fors. Volgens de inwoners van Bombay zijn het tekenen dat de mafia, veelal afkomstig uit de Verenigde Arabische Emiraten, de stad in zijn greep heeft gekregen. En de regering van de deelstaat Maharashtra, de gemeente Bombay en de politie willen daar korte metten mee maken. 'Keep Mumbai (Bombay) Clean', staat op talloze borden langs de brede boulevards geschreven. Al is de tekst bedoeld om het milieu in de stad te verbeteren, de autoriteiten hebben tegenwoordig vooral oog voor maatschappelijke zuiverheid.

Het is één verklaring voor de ruim zeventig doden die in 1997 vielen bij 'confrontaties' tussen de politie en verdachten. De stijging van het aantal doden in Bombay is opvallend. In 1996 vielen er 57 doden tijdens dergelijke 'arrestaties', in het jaar daarvoor waren het er slechts vijf.

In politiekringen en bij organisaties voor de mensenrechten heeft de politie van Bombay een slechte naam gekregen. Geen van de 'verdachten' was in staat een verklaring af te leggen, zo is gebleken. En, opmerkelijk voor de vuurgevechten tussen de rechercheurs en de verdachten, geen van de politiemensen liep ook maar een schrammetje op. De advocaat Majeed Menon bracht een van de zaken aan bij de Nationale Commissie voor de Mensenrechten. “Is er nog iemand veilig onder dit groeiende politieregime?”, vraagt hij zich af. Abu Asim Azmi, voorzitter van de Samajwadi Party, een oppositiepartij in Bombay, vroeg het Hooggerechtsof een onderzoek in te stellen. “Zoals bij helden in een Hindi film raakt er nooit een politieman gewond”, zegt Azmi. “Geen kogels, geen gebroken glas. Het gaat niet om 'confrontaties', in 99,9 procent van de gevallen beraamt de politie een moord.”

Veel bewoners van Bombay maken zich minder zorgen. “Het is goed dat de politie hard ingrijpt tegen dit soort criminelen”, zegt een bankier in Nariman Point, het financiële hart van Bombay. “Het gaat niet om gewone mensen, maar om mensen die zich met zeer dubieuze praktijken inlaten. Hoe meer de politie ons van dit soort mensen afhelpt, des te beter het is.” Een aandelenhandelaar is het niet met hem eens. “De politie kan niet zomaar voor rechter spelen en het proces beginnen met het doodschieten van de verdachte. Het zijn executies.”

Het hoofd van de politie in Bombay, Ronald Mendonca, stelt dat “snelle actie nodig is bij de omgang met gevaarlijke criminelen”. Hij acht het “onredelijk” van zijn mensen te eisen dat zij kalm blijven in rechstreekse confrontaties. Premier Manohar Joshi van de staat Maharashtra ontkent dat de politie zich schuldig maakt aan buitenrechtelijke executies of zelfs maar dat de wapens van de rechercheurs te los in de holsters hangen. “Het is een kwestie van zelfverdediging”, aldus Joshi onlangs. “Als politiemensen worden aangevallen, moeten ze zich verdedigen met wapens. Wat kunnen we anders?”

Joshi is leider van de coalitie van de uiterst rechtse partijen BJP - de grootste partij van India - en Shiv Sena. Het is juist de aanwezigheid van Shiv Sena die mensenrechtenorganisaties in Bombay zorgen baart. De partij wordt regelmatig zelf uitgemaakt voor een criminele organisatie en wordt ervan beschuldigd criminelen in te zetten om politieke tegenstanders te bedreigen. “De Shiv Sena gebruikt het staatsapparaat om onderlinge twisten met andere bendes te beslechten”, zegt P.A. Sebastian, advocaat van de Commissie voor de Bescherming van de Democratische Rechten. “De staat Maharashtra accepteert dat de politie uit zelfverdediging schiet. Geen enkele zaak wordt geregistreerd, er is geen rechtszaak. Ze moorden en besluiten dat het zelfverdediging was.”

Veel inwoners zijn niet zo rouwig om een harde aanpak van de snel groeiende criminaliteit in Bombay, maar het politie-optreden treft ook onschuldigen. Zoals eind vorig jaar, toen de pindaverkoper Abu Saiyama door de politie werd aangehouden, meegenomen en acht dagen later door zijn zus werd teruggevonden in een mortuarium, met verschillende kogelwonden in zijn lijf. Volgens de politie was Abu niet Abu, maar Javed Fawda, een gevaarlijke crimineel uit een organisatie in Dubai in de Emiraten. Waarschijnlijker is echter dat de politie de identiteiten door elkaar haalde. Desondanks schilderde de politie hem na zijn dood af als een gevaarlijke crimineel die werd verdacht van twee moorden.

Inmiddels heeft het gerechtshof in Bombay na een aantal officiële verzoeken van mensenrechtenorganisaties een onderzoek gelast van het landelijke onderzoeksbureau van de politie.