Goede doelen kunnen loterij kopen; Postcodeloterij tot 3,8 miljard waard

In acht jaar groeide de Postcodeloterij uit tot een van de belangrijkste bronnen van inkomsten voor 'goede doelen'. De juridische structuur van de stichting erachter gaat op de helling. Het wordt een NV - dat is duidelijker voor de buitenwereld, vinden de oprichters, en biedt ruimte voor verdere groei. De begunstigden kunnen de rechten van de loterij kopen.

BUSSUM, 3 FEB. De oprichters van Stichting Nationale Postcode Loterij willen hun rechten op het succesvolle concept van de Postcodeloterij verkopen aan de begunstigden van de loterij. Adviesbureau Twijnstra Gudde berekende ten behoeve van de Postcodeloterij dat die rechten 2,8 tot 3,8 miljard gulden waard zijn voor de zogenoemde benificianten - de goede doelen die de netto-opbrengst ontvangen van de loterij (vorig jaar bijna 250 miljoen gulden). De oprichters zullen er lang niet zoveel voor vragen, zegt Boudewijn Poelmann, een van de vier oprichters en directeuren van de Postcodeloterij, desgevraagd.

Het besluit de rechten aan de Postcodeloterij over te dragen is vorige week genomen. Haar raad van toezicht, voorgezeten door oud-minister Job de Ruiter, stemt volgens Poelmann in met de overdracht. De praktische uitwerking van de transactie is nog onduidelijk, evenals het bedrag dat ermee is gemoeid. “We hebben nog geen idee hoeveel we ervoor willen hebben”, aldus Poelmann.

De plannen van de Postcodeloterij-directie roepen vragen op. Directeur Jan Lasker van onderzoeksbureau Mediad, dat veel werkt voor charitatieve instellingen, vraagt zich af of verkoop van het loterijconcept de naam en faam van de Postcodeloterij ten goede zal komen. “Maar er zijn geen regels voor. Het is allemaal vrij”, aldus Lasker.

“In het bedrijfsleven is het gebruikelijk dat je acht à tien, soms zelfs twintig keer de winst betaalt voor een onderneming die je overneemt”, constateert Lasker. “Maar in de de wereld van loterijen en goede doelen is nooit één organisatie voor geld verkocht.”

Het College van Toezicht op de Kansspelen, de organisatie die voor het ministerie van Justitie in de gaten houdt of erkende kansspelen als de Postcodeloterij zich aan de regels houden, spreekt van een 'uniek gebeuren'. “Het verkopen van loterijen is een heel erg nieuw fenomeen”, aldus College-secretaris Eric van Vondelen.

Vorige week werd bekend dat de Postcodeloterij de Sponsorloterij voor vier miljoen gulden overneemt. Dat geld gaat naar Humanitas, een van de benificianten van de loterij. Bij de Postcodeloterij zal de overnamesom naar zich laat aanzien ten goede komen aan de bedrijven van de oprichters, waaronder het Amsterdamse reclame- en marketingbureau Novamedia.

Op dit moment verhuren de oprichters de rechten op het concept aan de loterij voor het symbolische bedrag van één gulden. Ze gingen daartoe vijf jaar geleden over na publieke verontwaardiging over de riante inkomsten die ze uit de loterij ontvingen. Kritiek die nimmer is verstomd betreft de vermenging van hun bedrijfsmatig-commerciële organisatie, compleet met directiebonussen, met een stichting voor goede doelen (de Postcodeloterij).

In de acht jaar van haar bestaan is de loterij uitgegroeid tot een van 's lands grootste fondsenwervers. Haar omzet bedroeg vorig jaar 446 miljoen gulden. Nog dit jaar wil de Nationale Postcode Loterij de stichtingsvorm, die volgens de directie verdere expansie beperkt, verruilen voor die van naamloze vennootschap. Bovendien zal de vennootschapsstructuur meer duidelijkheid scheppen. “Mensen kunnen ons voortaan niet langer verwarren met een liefdadigheidsinstelling”, legt woordvoerder Ronald van der Giessen van de Postcodeloterij uit. “Het moet de buitenwacht dan echt duidelijk zijn dat wij een commerciële organisatie zijn waarvan de winst naar goede doelen gaat.”

Het is de bedoeling dat de NV de rechten op het loterijconcept overneemt. Beoogde aandeelhouders, die voor die rechten zullen moeten betalen, zijn de bijna dertig vaste benificianten, waaronder Artsen zonder Grenzen, Natuurmonumenten, Novib, Unicef en VluchtelingenWerk.

De consultants van Twijnstra Gudde, die de Postcodeloterij vorig jaar adviseerden over een andere rechtsvorm, hebben becijferd dat de Postcodeloterij deze begunstigden 2,8 tot 3,8 miljard gulden waard moet zijn. Dat is namelijk het bedrag dat de goede doelen jaarlijks ontvangen uit de loterij, vermenigvuldigd met een factor tien à veertien - een veel gebruikte sleutel om de overnameprijs van een bedrijf te bepalen, aldus Poelmann.

De Postcodeloterij is naar eigen zeggen het beste te vergelijken met een bedrijf dat een algemeen belang dient, zegt Poelmann. “Een algemeen nutsbedrijf. Of, nog beter, de Wereldbank. Het energiebedrijf levert elektriciteit, de Postcodeloterij levert geld en een communicatieplatform voor een groot aantal goede doelen organisaties.”

De vennootschapsstructuur biedt de Postcodeloterij meer ruimte voor groei, verwacht Poelmann. Ze kan dan vermogen aanhouden voor haar binnenlandse en buitenlandse expansie; voor haar plannen de Sponsorloterij over te nemen en om loterijen te beginnen op de Antillen, in België en Luxemberg.

Met de overgang van stichting naar vennootschap hoopt Poelmann bovendien in één klap af te zijn van de typering 'charitas-ondernemer'. “Wij zijn nu nog een ongrijpbaar fenomeen. In dat begrip charitasondernemers schuilt een rare spanning. Ben je nou charitas of ben je ondernemer? Wij zeggen: wij zijn ondernemer voor het algemeen belang, zoals de Wereldbank. Door voor de naamloze vennootschap te kiezen worden we beter plaatsbaar. Dan kan er niet langer verwarring ontstaan tussen charitas en ondernemen.”