Turkije gaat bemiddelen in de confrontatie met Irak

ANKARA, 2 FEBR. Turkije gaat actief bemiddelen in de crisis tussen Irak en de VS. De eerste fase van dit plan is dat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Ismail Cem, deze week voor onderhandelingen naar Bagdad gaat en dat tegelijktertijd een Turkse diplomatieke missie door de regio reist om ook Syrië, Iran, Jordanië, Koeweit en Saoedi-Arabië bij dit vredesinitiatief te betrekken.

Irak verklaarde vanmorgen Turkse bemiddeling te accepteren. Het Turkse diplomatieke offensief zou de instemming hebben van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, met wie de Turkse minister van Buitenlandse Zaken het afgelopen weekeinde op het economische forum in het Zwitserse Davos een onderhoud had.

Washington overweegt militaire acties tegen Irak om Bagdad ertoe te dwingen alsnog de VN-resoluties met betrekking tot de ontmanteling van zijn massavernietigingswapens te aanvaarden die het land na de Golfoorlog in 1991 werden opgelegd. In Ankara wordt gevreesd dat een mogelijke oorlog in het Midden-Oosten catastrofale gevolgen zal hebben voor het buurland Turkije. Turkije claimt dat het sinds 1990, na de afkondiging van het internationale economische embargo tegen Irak als reactie op de Iraakse invasie van Koeweit, zeker 35 miljard dollar aan handelsinkomsten is misgelopen zonder dat het daarvoor redelijkerwijs is gecompenseerd. Bovendien is als gevolg hiervan het Koerdische geweld zowel in het Turkse zuidoosten als in het de facto onafhankelijke, maar feitelijk met een bestuurscrisis kampende Koerdische Noord-Irak, verhevigd.

Turkije is in tegenstelling tot in 1991 - toen het de zijde van de door de VS geleide alliantie tegen Bagdad koos - niet langer bereid om de nationale belangen op te offeren. De Turkse vice-premier, de sociaal-democraat Bülent Ecevit, wordt als de belangrijkste woordvoerder van deze politiek beschouwd. Hij reisde enkele jaren geleden als een van de eersten naar Bagdad voor een ontmoeting met Saddam Hussein. Ecevit pleitte toen al voor een normalisering van de betrekkingen tussen de buurlanden Turkije en Irak, en het opheffen van de internationale sancties.

Turkse regeringsvertegenwoordigers en de Turkse legerstaf voerden gisteren urenlang overleg over de crisis tussen Irak en de VN en VS en de mogelijke gevolgen hiervan voor Turkije. Aangenomen wordt dat Ankara geen toestemming zal verlenen voor het gebruik van de militaire basis Incirlik aan de Turkse zuidkust voor eventuele Amerikaanse acties tegen Irak. Deze basis werd in 1991 wel door de Amerikanen gebruikt, en is nu de thuishaven van Northern Watch, die luchtbescherming biedt voor de Iraakse Koerden tegen nieuwe aanvallen van Saddam Hussein.

Bovendien wordt, zo meldden vanmorgen de Turkse media, de grens met Irak beter afgeschermd in de vorm van grotere troepenconcentraties in deze regio. Hiermee anticipeert Turkije zowel op een eventuele oorlog in het Midden-Oosten, als op een uitwijken van strijders van de separatistische Koerdische Arbeiders Partij (PKK) vanuit Noord-Irak naar het Turkse zuidoosten.

De actieve Turkse bemiddelingsrol wordt intussen mede gezien als een reactie op de lage prioriteit die de VS aan Turkije toekennen wat betreft overleg over de crisis met Irak. Niet de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, maar slechts de vice-chef van de generale staven en de onderminister voor Canadese en Oosteuropese aangelegenheid van het ministerie van Buitenlandse Zaken, overleggen vandaag in Ankara met de Turkse autoriteiten. “Washington doet alsof het Turkije in zijn zak heeft”, aldus een verontwaardigde Ecevit.