Ook begroting onder vuur; Republikeinen keren zich tegen Clinton

Toen de eerste berichten in de pers verschenen dat de president een verhouding gehad zou hebben met de voormalige stagiaire Monica Lewinsky, en dat hij haar aangespoord zou hebben om daarover te liegen, besloten de Republikeinse leiders om geen olie op het vuur te gooien, maar zich op de vlakte te houden. Ze wilden vermijden dat het schandaal gezien werd als een partijpolitiek gemotiveerde aanval. Zowel Clinton als Lewinsky hebben de verhouding ontkend, maar op een bandopname heeft Lewinsky er uitgebreid over verteld.

De terughoudendheid van de Republikeinse top viel slecht bij de conservatieve achterban. Bovendien groeide de bezorgdheid van de Republikeinen toen bleek dat het schandaal niet leidde tot de snelle ineenstorting van Clintons politieke basis, maar juist tot een onverwacht krachtige stijging van zijn populariteit.

De eerste harde woorden kwamen van Republikeinen die zich al warmlopen voor de presidentsverkiezingen van het jaar 2000, voormalige vice-president Dan Quayle en de zakenman Steve Forbes. Daarna sprak ook senator John Ashcroft van Missouri zich scherp uit tegenover conservatieve Republikeinen in Virginia. Ashcroft, die ook van plan is in 2000 een gooi naar het presidentschap te doen, sprak vrijdag een kwartier over het gebrek aan ethiek en leiderschap in het land.

“Mijnheer de president, als deze aantijgingen waar zijn, dan heeft u uzelf, uw ambt en uw land te schande gemaakt en moet u opstappen”. Maar Ashcroft spaarde ook zijn partijgenoten niet: “Zondigen door te zwijgen maakt lafaards van alle mensen. Het is tijd dat onze leiders zich minder zorgen maken over politieke gevolgen en meer over het land; minder over wat goed is voor de partij en meer over hoe we onze kinderen leren wat goed en kwaad is.”

William Bennett, die minister van Onderwijs was onder president Reagan, zei vervolgens dat Clinton de moraal van de Amerikanen heeft verziekt. “Als de president dit gedaan heeft, dan heeft hij ijskoud tegen ons gelogen en dan heeft hij het fundamentele vertrouwen tussen het Amerikaanse volk en zijn president vernietigd”, aldus Bennett, die landelijk grote bekendheid geniet als de samensteller van een populaire bloemlezing van morele vertellingen getiteld The Book of Virtues. Bennett is de broer van Robert Bennett, de persoonlijke advocaat van Clinton.

Vandaag zal Clinton zijn begrotingsvoorstel indienen voor het jaar dat op 1 oktober begint. Naar verwachting zal het een overschot van 9,5 miljard dollar vertonen. Het zou voor het eerst sinds 1969 zijn dat de Amerikaanse overheid meer int dan uitgeeft. Maar volgens de Republikeinen is het voorstel een “reusachtige contradictie”, omdat het in strijd met de begrotingsafspraken van vorig jaar een verhoging van de belastingen zou bevatten.

“Dit voorstel kiest voor een grotere overheid in plaats van een kleinere”, zei de Republikeinse senator Pete Dominici gisteren. In zijn State of the Union maakte Clinton al een reeks nieuwe initiatieven bekend (kleinere schoolklassen, meer leraren, uitbreiding van de ziektekostenverzekering voor ouderen), maar hij vermeldde daar toen nog niet de kosten bij. Clintons begrotingsdirecteur Franklin D. Raines zei gisteren dat geen van de voorstellen zal leiden tot verhoging van het begrotingstekort.