Autoriteiten Jakarta zien werklozen liever vertrekken

Vandaag treedt het economisch hervormingspakket van het IMF in Indonesië in werking. Voedsel zal duurder worden. De autoriteiten in Jakarta zijn bang voor onrust.

JAKARTA, 2 FEBR. Ze zijn er altijd wel, de bedelaars van Jakarta. Bij bepaalde kruispunten vragen zij automobilisten, die hopeloos opgesloten zitten in de eeuwige files van de Indonesische hoofdstad, om een aalmoes. Doorgaans bieden zij in ruil voor geld een kleine wederdienst aan: gitaarspel, snuisterijen of snoep. Nu de islamitische vastenmaand is afgelopen, zijn er opvallend meer armen te zien. Bedelaars die alleen bedelen. Moeders met een kind aan de borst, bejaarden, kleine kinderen, melaatsen en mismaakten; velen zijn afgereisd naar de metropool. Daar zij hopen op de aalmoezen van hun moslim-geloofsgenoten, die deze giften als een religieuze plicht verstrekken: zeker rond Idul Fitri, het grote feest aan het eind van de vastenmaand.

Met Idul Fitri, het feest van de loutering, is het ook de gewoonte dat men familieleden en bekenden vraagt om vergiffenis voor alle pekelzonden van het afgelopen jaar. Jaarlijks komt er daarom alleen al op Java, met zijn 120 miljoen inwoners, tegen het eind van de vastenmaand een ware volksverhuizing op gang. Naar schatting 2 miljoen Jakartanen zijn de afgelopen weken per bus of trein afgereisd naar hun familieleden op het platteland. Vaak gestoken in nieuwe kleren en voorzien van bergen oleh oleh, cadeautjes, waarvoor zij zich veelal diep in de schulden gestoken hebben of kostbaarheden hebben verpand. Gewoonlijk keren deze vakantiegangers na een week of twee terug naar de grote stad in gezelschap van familieleden of dorpsgenoten die de indruk hebben gekregen dat de straten van Jakarta met goud zijn geplaveid.

Dit jaar is het aantal gelukszoekers dat naar Jakarta komt, groter dan anders. Door het mislukken van veel oogsten op Java, ten gevolge van de extreme droogte het afgelopen jaar, voelen meer mensen zich genoopt have en goed te verlaten. Maar zij komen op een slecht moment, vinden de autoriteiten van Jakarta. Indonesië is in de ernstigste economische crisis gedompeld sedert dertig jaar. Nu al zijn enige miljoenen mensen ontslagen. Velen, die nog niet ontslagen zijn, werken door zonder betaling. Naar de gebruikelijke Idul Fitri-bonus, een dertiende maand, kunnen de meesten fluiten. Vanaf vandaag treedt bovendien het economische hervormingspakket in werking ten gevolge van de afspraken die president Soeharto vorige maand maakte met het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Praktisch komt dat er op neer dat de prijzen van veel eerste levensbehoeften stijgen. Nu al heeft dit geleid tot plundering van winkels in Oost en Midden-Java.

De Jakartaanse autoriteiten zijn beducht dat de publieke onvrede kan overslaan naar de hoofdstad. Als tegenmaatregel probeert de stad daarom af te komen van de werkloze massa's door mensen een enkele busreis naar het dorp van herkomst aan te bieden tegen een reductie van 70 procent. Nog steeds verwacht men echter zo'n 300.000 nieuwkomers, die ondanks alles werk willen zoeken in Jakarta. Gisteren kondigde de chef van de afdeling Publieke Orde, Toha Reno, aan dat zijn bureau, samen met de afdeling bevolking van de gemeente Jakarta, op de busterminals en treinstations van de stad een operatie beginnen om bedelaars, zwervers en andere “sociaal ongewensten” op te sporen en terug te sturen naar hun plaats van herkomst.