ZWIJGEND DNA

De lezer van het artikel 'Zwijgend DNA' in de bijlage Wetenschap & Onderwijs van 27 december moet hebben gedacht: 'Leuke plaatjes, maar wat hebben deze plaatjes met de tekst te maken?' In het artikel wordt met geen woord gerept over de interessante informatie die deze plaatjes leveren. Enige uitleg lijkt mij daarom niet misplaatst.

Het doel van onze groep in het E.C. Slater Instituut, Faculteit Scheikunde van de Universiteit van Amsterdam, onder leiding van prof.dr. Roel van Driel, is inzicht te verkrijgen in de vraag hoe de celkern is opgebouwd en wat de rol van de organisatie van de celkern is bij het aanzetten van bepaalde genen of juist het zwijgend houden van DNA. Een belangrijk onderdeel van ons onderzoek is gericht op het in kaart brengen van de ruimtelijke ordening van processen in de celkern, zoals de aanmaak, verwerking en transport van RNA ten opzichte van de structuur van het DNA. Biochemisch en moleculair-biologisch is inmiddels vrij veel bekend over deze processen, maar de ruimtelijke ordening van de plekken waar deze processen plaatsvinden in de kern is nog grotendeels een 'black box'. We kennen de spelers, maar nu zullen we de spelregels moeten leren.

Het onderzoek maakt gebruik van het aantonen van onderdelen van de celkern door fluorescerende kleurstoffen. Met de confocale scanning lasermicroscoop kunnen fluorescerende stoffen op verschillende dieptevlakken worden bestudeerd: zo ontstaat een driedimensionale opname. Door nu verschillende onderdelen van de celkern met verschillende fluorescerende stofjes aan te kleuren, wordt de ruimtelijke organisatie van verschillende processen zichtbaar gemaakt.

Er is gekeken naar de relatie van nieuw aangemaakt RNA ten opzichte van genetisch materiaal op vrouwelijke X-chromosomen. De verkregen beelden (de plaatjes in de bijlage van 27 december) laten zien dat plaatsen van RNA-aanmaak een speciale plaats op het vrouwelijke X-chromosoom innemen, namelijk op het oppervlak van het gevouwen DNA. Het ontrafelen van de ruimtelijke organisatie van de processen in de celkern zal in grote mate bijdragen tot het begrijpen waarom bepaalde genen zwijgen en andere tot actie komen. Deze kennis is van belang voor de biomedische wereld, bijvoorbeeld bij het onderzoek naar het ontstaan van tumoren, maar ook voor de biotechnologie, bij het genetisch manipuleren van planten en dieren.

Naast het ontbreken van informatie over de desbetreffende plaatjes in het artikel 'Zwijgend DNA' komt het ontbreken van de herkomst van de plaatjes weinig professioneel over. Of dienden de plaatjes het opvullen van gaatjes?