Twijfelende tweeverdieners

Een echtpaar uit Blokzijl schrijft dit. 'Wij beschikken over een aanzienlijk geldbedrag om iets mee te doen. Maar wat? We hebben de grootste moeite om daarvoor een onafhankelijke adviseur te vinden. Hoe heet zo iemand? Bestaan ze wel? Alle adviseurs tot nu toe - van particulieren, via speciale bureaus tot aan banken toe - hebben hun babbel, maar echt onafhankelijk, dus zonder eigen belang, zijn ze niet en kunnen ze ook niet zijn.'

Kortom: de nood is hoog in Blokzijl en zal hoog blijven, totdat meneer en mevrouw beseffen dat ze eerst zelf aan de slag moeten voor ze aan een adviseur toe zijn. Het vage uitgangspunt 'een geldbedrag om iets mee te doen' geeft geen houvast. Geen adviseur kan daar iets mee doen, maar hij stuurt een klant ook niet weg met die boodschap. Dus tast hij voorzichtig zijn kansen af, en lijkt zijn verhaal op een babbel.

Je moet als consument eerst weten wat je wilt (doelen) en wanneer (beleggingshorizon), hoe belangrijk het doel is (prioriteit) en hoeveel geld er straks voor beschikbaar moet zijn. Daarna benader je, desgewenst, een adviseur, deskundige of verkoper.

Wanneer het gaat om 'eerder stoppen met werken', dan liggen een pensioenadviseur, het pensioenfonds, de werkgever of een actuaris voor de hand. Wie zijn kinderen extra wil bedelen, en zijn testament moet aanpassen, kan niet om een notaris heen. Zo zoek je bij ieder doel de juiste deskundigen. Dat is, om het een naam te geven, de partiële (gedeeltelijke) benadering, van onder af, of bottom up. Het kan ook anders: iemands zaken integraal (als één geheel) analyseren van boven af, top down. Wie is dan de enige, ware broeder of zuster, als het om een financieel plan gaat? De onafhankelijke financiële planner. Dat is een dun gezaaide duizendpoot die alleen wordt betaald door zijn klant, en geen stiekeme bijverdiensten heeft die het advies kunnen vertroebelen.

Onafhankelijk betekent ook dat die planner alle alternatieve oplossingen laat zien, gesteld dat die er zijn, en zijn klant daar uit laat kiezen.

De onafhankelijkheid speelt inderdaad een belangrijke rol. Kom je terecht bij een niet-onafhankelijke planner, dan hoeft dat geen bezwaar te zijn: hij of zij kan heel kundig zijn. Net als een onafhankelijke planner niet per se kundig hoeft te zijn. Waar het om draait, is dat je zelf weet wat je wilt. Dan kan je een advies beter beoordeelden, en prik je de babbels door. Wie twijfelt aan de raad van de deskundige, vrage een second opinion. Een ander paar tweeverdieners heeft wél een duidelijk doel voor ogen. Hun inkomens vallen in het 60 procent belastingtarief. Daarom adviseert hun financiële adviseur een nieuw huis te kopen, daarop veel hypotheek te geven en het eigen vermogen te beleggen in aandelen.

Op deze wijze kiezen ze voor een huis en een hypotheek uit fiscale overwegingen. Is dat verstandig? Je koopt toch vooral een huis om het wooncomfort en in de tweede plaats om de waardegroei op lange termijn. Belastingvoordelen kunnen in de loop van de jaren verdwijnen.

De makelaar van het huis roept hen toe: 'Jullie zijn een dief van je eigen portemonnee, wanneer je zoveel geld naar de belasting brengt. Jullie kunnen beter voor een miljoen een aflossingsvrije hypotheek nemen en je vermogen van 500 duizend gulden met 10 procent per jaar laten groeien in aandelen.' Je hoort het zo'n man zeggen. Hij bedoelt waarschijnlijk: 'Jullie zijn een dief van mijn portemonnee, als je geen hoge hypotheek sluit.' Elk is immers een dief in zijn eigen nering. De makelaar verdient zo'n 20 duizend gulden bemiddelingsprovisie voor het huis en de hypotheek, plus nog wat provisie voor eventuele verzekeringen.

Het paar vraagt zich af of ze een hypotheek van een miljoen of een half miljoen moeten aangaan. Eigenlijk moet je dat aan die makelaar vragen. Voor die provisie moet je hem laten rekenen tot hij een ons weegt.

Voor de niet-aflosbare hypotheek blijven zij, zeg dertig jaar, aftrekbare rente betalen. Bedraagt die rente 6 procent over 1 miljoen, is 60 duizend gulden per jaar, dan betalen ze daarvan in theorie 40 procent zelf, in het 60 procent belastingtarief. Laten we praktisch zijn en 50 procent nemen. Voor eigen rekening: per jaar 30 duizend gulden, 900 duizend in dertig jaar, of een extra huis.

Hoe pakt dit uit als de rente morgen naar 9 procent stijgt en het eigen aandeel, door het nieuwe belastingstelsel, naar 60 procent? Uitkomst: 54 duizend gulden rente per jaar en 1,62 miljoen in dertig jaar.

Wie brengt dit op als een van beiden werkloos of langdurig ziek wordt, of overlijdt? Tegen die risico's, behalve de werkloosheid, kan een mens zich verzekeren, vast wel bij dezelfde makelaar, maar goedkoop is dat niet.

En wie durft er nu een half miljoen gulden in welke aandelen te stoppen en te denken aan 10 procent per jaar? De makelaar en de financiële adviseur zullen het niet weten en verwijzen naar een beleggingsadviseur. Ook die zal twijfelen. Daarom: met een aflosbare schuld van een half miljoen hou je de kerk in het midden.