Artistiek neergezet

De effectenmakelaar bleef stokstijf staan, keek even radeloos om zich heen, op zoek naar iemand die van de ene seconde op de andere hetzelfde was overkomen, zag niemand, herstelde zich en vervolgde in gedachten verzonken zijn weg. Ik liep een meter of tien achter hem, had het ook gezien, en ook ik had een behoefte, er even met iemand over te praten. In de psychologie heet het 'opvang voor een verwerkingsproces'.

Voor de winkel van Peek en Cloppenburg haalde ik hem in. We zeiden elkaar goedemorgen, en ik zag dat zijn seconden van verwildering alweer voorbij waren.

'Wat vindt u ervan?'

'Waarschijnlijk zit Endemol erachter.'

'Over het algemeen ben ik een gematigd monarchist. Maar je begrijpt misschien wat er nu door me heen gaat?'

Ja, dat was niet moeilijk te begrijpen. We hadden het over de Dam. Die is op het ogenblik dat ik dit schrijf, vrijdagochtend, afgezet met een nieuw soort hekken; niet de magere aluminiumkleurige dranghekken waaraan de Dambewoning (daartoe rekenen we ons) gewend is, maar iets zwaarders, zwart en grimmiger. Dat is geen aangenaam gezicht. Ik heb zo'n hek getest. Het is bestand tegen de kracht van wilde stieren.

Binnen de aldus afgezette compound staan zes grote foto's, plusminus vier bij vier meter, sommige biedermeijer-achtig, andere modern ingelijst. Op de foto's staat de koningin. Als je ze in de krant zag, zouden het aardige, vrolijke foto's zijn. Iemand heeft bedacht dat deze vier bij vier exemplaren ludiek moesten worden aangebracht. Daarom staan ze scheef, met één hoek in de grond gegraven. Agenten in hun vreedzaamste uniform, in hun meest civiele tred, drentelen eromheen. Lege Dam, zware hekken, agenten, scheve foto's: wie heeft het verzonnen?

Die vraag hield de gematigd monarchistische effectenmakelaar van middelbare leeftijd en mij op de vroege ochtend van de 30ste januari bezig. In ernst: we stonden voor een raadsel. De tijd van de republikeinse rellen is voorbij. Tot in de hoogste kringen stichten republikeinen een 'genootschap'. Het is weer tijd om lid van 'genootschappen' te worden. Alleen in de verste uithoeken van de provincie wonen nog mensen die ludieke invallen krijgen.

Deze koningin is een goed staatshoofd dat meteen tot president zou worden gekozen. Ook al een conclusie van een overjarige discussie wat niet wegneemt dat er nog altijd mensen zijn die geloven dat ze daarmee een eureka hebben gekregen.

Amsterdam heeft een stadhuis gehad, nu is het een paleis, dat heeft Amsterdam zelf gewild. Zeur er niet over; deze eeuw komt er geen verandering meer in. De koningin wordt zestig, we willen dat ze internationaal goed voor de dag komt. Dat doet ze door haar gasten in het paleis in de hoofdstad te ontvangen. Ik ben ervoor om het feest - met slaafse, gedistantieerde opstandigheid hier en daar 'feestje' genoemd - niet te bederven. Watzaldattallemaalniekoste!Verdiept u zich er niet in. Straks koopt uw buurman weer een nieuwe auto. Waar doet-ie het van?

Toen ik zover was, het is werkelijk waar, ging de telefoon. Iemand die ook een felle belangstelling heeft voor wat er op de Dam gebeurt en die nu aan een andere kant van de wereld is. Ik vertelde hem over de scheefgezakte fotoschilderijen. Hij geloofde het meteen. 'Weet je nog van de Engelse tuin?' vroeg hij.

Stom. Dat was ik vergeten. Koningin Elizabeth kwam op bezoek. Een cineast en evenementenverzinner voor wie ik nog altijd respect heb, had voorgesteld de Dam met aarde te bedekken en er een Engelse tuin van te maken. De gemeente vond het een goed idee - ludiek - en zo gebeurde het dus, met bomen, bloemperken en alles wat een Engelse tuin volgens Homes and Gardens heeft. Ook toen konden we onze ogen niet geloven, en de Britse koningin de hare evenmin, veronderstel ik. Na afloop van het bezoek hebben boze republikeinen toen de tulpen meegenomen.

En weet je nog, zei ik, het vorig jaar, van het Eurovignet? Dat veranderde van kleur. De bloemen gingen 's middags open. Prachtig! Maar toen waren de Eurotoppers boos.

Toch, zeiden we dromerig, het mooiste was Amsterdam Damstad.

Weinig mensen zullen dat nog weten, het was puur ludiek avant la lettre, maar mooi! De gemeente had op de Dam een kartonnen kasteel laten bouwen. Hellebaardiers. Duimschroeven. Galg. Schavot. Alles waarvan de rechtgeaarde republikein zegt dat hij droomt.

Als het over de Dam gaat, of met wat er op de Dam gebeurt, kunnen we niet iedereen tevreden stellen. Maar de scheef ingegraven fotoschilderijen op de godverlaten vlakte van de Dam? Ik heb mijn diepe twijfel en in ieder geval in al die jaren zo'n, laat ik maar zeggen, misverstand nog niet gezien.