Voorspelling van de VNG; 'Lage opkomst verkiezingen gemeenteraad'

DEN HAAG, 30 JAN. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 4 maart zal waarschijnlijk lager uitvallen dan die bij eerdere raadsverkiezingen. Er moet rekening mee worden gehouden dat niet meer dan zestig procent van de kiezers naar de stembus zal gaan.

Deze voorspelling doet de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op basis van een langlopend onderzoek naar stemgedrag bij gemeenteraadsverkiezingen. Het onderzoek wijst uit dat burgers meer belangstelling krijgen voor lokale politiek, maar tegelijk ook kritischer worden over het gemeentelijke bestuur.

Een lagere opkomst bij de aanstaande raadsverkiezingen wordt verklaard uit de zelfstandiger rol die de lokale politiek krijgt: burgers koppelen hun stemgedrag niet meer vanzelfsprekend aan de landelijke politiek. Alleen wanneer in de aanloop naar de verkiezingen nationale kwesties hoog worden opgespeeld kan dat de opkomst bevorderen. “De opkomst bij lokale verkiezingen heeft baat bij een zekere nationalisering”, aldus het onderzoeks- en adviesbureau van de VNG.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1990 ging 62,3 procent van de kiezers naar de stembus, hetgeen een naoorlogs dieptepunt was. Deze raadsverkiezingen werden toen niet gevolgd door Tweede-Kamerverkiezingen. Bij de raadsverkiezingen van vier jaar geleden was de opkomst iets hoger, 64,5 procent. Net als dit jaar gingen de raadsverkiezingen toen vooraf aan Tweede-Kamerverkiezingen.

Volgens het onderzoek van de VNG zeggen steeds meer burgers dat zij bij het bepalen van hun stem voor de gemeenteraadsverkiezingen een zelfstandig oordeel vellen over het lokale bestuur. Die burgers blijken tegelijk in toenemende mate ontevreden dan wel wantrouwend over de prestaties van het lokale bestuur.

De hoofddirecteur van de VNG, J.Th.J. van den Berg, noemt die ontwikkeling 'logisch' en 'niet verontrustend'. “Ik beschouw dit als vooruitgang. Onverschilligheid bij burgers is voor een democratie veel gevaarlijker”, zo zei hij. Volgens Van den Berg is kritiek het logsiche gevolg van betrokkenheid en is het een opdracht voor de lokale politiek zich in te spannen om die ontevredenheid weg te nemen.

Van den Berg bestreed de stelling dat de kwaliteit van lokale politici afneemt. Wel constateerde hij dat lokaal bestuur ingewikkelder wordt en hogere eisen stelt aan de politici. Hij riep politieke partijen op actiever te zijn in het aantrekken van nieuwe mensen. Volgens de hoofddirecteur van de VNG moeten partijen daarbij bewust ook buiten de kring van de eigen partij kijken.

Er gloort hoop: in een televisieserie kan een militaire nederlaag worden getransformeerd tot een overwinning. Toen na de sof in Srebrenica Nederlandse militairen bij terugkomst in het hoofdkwartier te Zagreb zozeer gecharmeerd bleken over hun eigen optreden dat ze een overwinningsfeest vierden, bestond daarover in Nederland alom verontwaardiging - de perceptie in de maatschappij over het gebeurde in Srebrenica was een geheel andere dan onder de soldaten.