Banken klagen over minimale voorlichting overheid; De stilte rond de euro

Nog elf maanden en dan komt de girale euro. De burger laat het koud, bedrijven beperken zich tot het noodzakelijke. En de banken klagen over de overheid die veel te weinig aan voorlichting doet.

ROTTERDAM, 30 JAN. Ze voelen zich Postbus 51: het kost handenvol geld en het levert geen cent op. Vragen over de euro? De banken zijn er goed voor. Zij voelen het als hun plicht, zeggen ze zelf, om hun klanten te informeren over de euro, de meest ingrijpende verandering in het Nederlandse muntstelsel sinds de geldzuivering in 1945 (het tientje van Lieftinck).

Een dure plicht, want de voorlichting over de nieuwe munt en de benodigde aanpassingen kosten iedere financiële instelling honderden miljoenen guldens.

Ze moeten wel, zeggen ze, want de overheid heeft nog niets van zich laten horen. “Het is verbazingwekkend hoe weinig harde voorlichting er over de euro is. Je kan in dit verband absoluut spreken van een vacuüm dat de Nederlandse en Europese overheden creëren”, stelt Marise Voskens, verantwoordelijk voor de marketing van het Europrojectbureau van ABN Amro.

Na mei komt de overheid met een grote campagne, als er meer duidelijkheid is over de samenstelling van de Economische en Monetaire Unie. “Maar de vragen zijn er nu al. De overheid neemt zo een groot risico door de voorlichting aan de markt over te laten: misschien worden het bedrijfsleven en de particulier helemaal niet goed voorgelicht”, aldus Voskens.

Ook ING en de Rabobank vinden dat de overheidsvoorlichting over de euro op zijn zachtst gezegd spaarzaam is geweest. Voorzitter Wijffels van de Rabobank noemde de stappen van de overheid met gevoel voor understatement onlangs “nog wat bescheiden”.

Toch is directeur Bert Mertens van Rabobank Nederland nauwelijks verbaasd over het primaat van de banken. “Het publiek verwacht dat de voorlichting van banken komt. We doen immers niets geweldigs door onze klanten te informeren. Dat mogen ze verwachten.”

Voskens van ABN Amro verbaast zich erover dat ook Brussel nog geen uitgebreide campagne over de euro heeft opgezet. “In het afgelopen jaar was voor Nederland 120.000 gulden uitgetrokken en dat is natuurlijk niets. Met zo'n budget is wel duidelijk dat de banken het initiatief moeten nemen”, stelt Voskens. “Landen als Duitsland en Frankrijk zijn veel verder met het voorlichten van de burger. Tekenend vind ik ook dat ondernemers hier geen financiële tegemoetkoming krijgen voor de uitgaven als gevolg van de euro.”

Een woordvoerder van het ministerie van Financiën, dat de overheidsvoorlichting coördineert, zegt niet verbaasd te zijn over de kritiek. “De banken hebben liever dat de overheid meer geld uitgeeft, want dan hoeven zij dat niet te doen. Vorig jaar hebben we wij al 10 miljoen gulden uitgegeven aan advertenties en folders en voor 1998 zal dat bedrag tussen de 20 en 30 miljoen liggen. Daarmee lopen wij verhoudingsgewijs in de pas met de andere landen.”

Binnen ABN Amro worden de uitgaven aan de euro (aanpassingen aan computers, voorlichting) op 650 miljoen gulden geschat, maar het Europrojectbureau wil de hoogte van dit bedrag niet bevestigen. Andere banken spreken van vele honderden miljoenen. Tegelijk zien de banken hun inkomsten in de valutahandel teruglopen.

Wat voorlichting betreft hebben de banken het meeste geld besteed aan brochures en presentaties voor het bedrijfsleven. De particulieren komen op z'n vroegst dit voorjaar aan de beurt, wanneer duidelijk is welke landen definitief meedoen aan de EMU.

“De banken hebben in een herenakkoord afgesproken euro-producten niet te gebruiken als middel om particuliere klanten bij de concurrentie weg te halen. Vergeet niet dat de daadwerkelijke euro-munten pas in 2002 worden ingevoerd. Een grote publieke campagne van de banken zou misschien juist verwarrend werken”, nuanceert Maud Martens van het Euro-bureau van ING. Toch wordt de euro al vanaf 1 januari 1999 in het girale verkeer gebruikt. Dan kan de particuliere rekeninghouder de bedragen op zijn rekeningafschrift zowel in guldens als in euro genoteerd zien.

Maar de girale euro laat de burger nog koud, merken de banken. “Bij de voorlichtingsbijeenkomst zie je vooral particuliere beleggers die wat willen weten over de veranderingen van de euro-kapitaalmarkt”, aldus Martens. “Andere vragen gaan over pensioenen en de rente-ontwikkelingen na 2002.”

Dat vooral bedrijven om informatie vragen, heeft de banken er nog niet toe gebracht geld voor hun informatie te vragen. “Natuurlijk is dat wel eens ter sprake gebracht”, geeft Jos Hesp van het Europrojectbureau van ABN Amro toe. “Maar we zullen in elk geval nooit geld vragen voor algemene informatie, want we willen een partner in change zijn. Bij specifieke adviezen zou je best geld kunnen vragen, want dat doen accountants, belastingadviseurs en computerspecialisten per slot van rekening ook.”

Volgens Hesp beperken de bedrijven zich bij de voorlichtingsbijeenkomsten vooral tot technische vragen. “De nieuwsgierigheid is altijd groot, maar de discussies zijn erg politiek en monetair. Bedrijven realiseren zich te weinig dat ook op het vlak van marketing de gevolgen groot zijn. Ga je voor een biertje van een rijksdaalder nu 0,92 euro rekenen? Wat zijn de gevolgen van het feit dat de markten binnen de Europese unie veel transparanter worden? Daar is volgens mij nog nauwelijks over nagedacht.”

Twijfels over het doorgaan van de euro heeft niemand. “In die zin kan je de komst van de euro vergelijken met de millennium-problematiek”, stelt Mertens van de Rabobank. “Van beide weet je zeker dat ze komen, want met het politieke risico houden we geen rekening. Als de euro volgend jaar niet doorgaat en je bent voorbereid, is dat jammer. Als die wel komt en je bent niet voorbereid, heb je een groot probleem.”