Avontuur is verdwenen in Whitbreadrace

Zondag vertrekt de Whitbreadvloot uit Auckland voor de zwaarste etappe, over de Zuidelijke Oceaan. 'Het hart van de wedstrijd', zegt men. Maar van welke wedstrijd? Halverwege de zevende Whitbreadrace is duidelijk dat de wedstrijd van karakter is veranderd.

AUCKLAND, 30 JAN. Race-director Michael Woods van de Whitbreadrace loopt tevreden over de steiger in Auckland. De laatste controle of alles aan boord van de negen Whitbreadboten in orde is, verloopt voorspoedig. “In de vorige Whitbreadrace moest je de zeilers drie keer achter de broek zitten”, zegt Woods. “Nu niet. Deze zeilers zijn zo professioneel. Die weten wat ze moeten doen.” De vorige Whitbreadrace kende nog een gevoel van avontuur en onderbetaalde zeilers. In de zevende editie van deze zeilwedstrijd rond de wereld zijn de zeilers echter dikbetaalde professionals in flink gefinancierde campagnes.

Het zijn topsporters in een kostbaar, bloedserieus evenement met een uiterst zware competitie. “Ik had een serieuze wedstrijd met gedreven mensen verwacht”, zegt debutant Arjen van Gent, bemanningslid op de Nederlandse BrunelSunergy. “Maar het is veel heftiger dan ik had verwacht. Niet alleen op zee is de strijd heftig. De wedstrijd gaat op de kant gewoon verder.” Zoals het Zweedse team EF demonstreerde. Na de finish in Auckland werd de uitgeputte bemanning een dag rust gegund. Vervolgens zeilde zowel de mannen- als de vrouwenboot van EF voor twee dagen uit om ver op zee ongezien zeilen te testen. “Maar ook om te laten zien dat we niet op onze lauweren rusten, ook al staan we bovenaan in het klassement”, verklaarde schipper Paul Cayard.

Meervoudig America's Cup-schipper Cayard staat wellicht niet voor niets bovenaan. Als nieuwkomer in deze race wordt hij niet gehinderd door herinneringen aan het romantische Whitbread-verleden. Hij brengt zijn America's Cup-mentaliteit in. Wat hij in die dagwedstrijden doet, om seconden en millimeters strijden, kan hij in deze race met uren en mijlen doen. De Whitbread is een heel lange dagwedstrijd geworden. “Je gaat nooit gerust je kooi in”, zegt Grant Dalton van Merit Cup, die zijn Whitbread-carrière aan boord van Connie van Rietschotens' Flyer II begon. “Tijdens de vorige Whitbreads had je een slechte dag als je derde lag. Deze keer lig je net zo gemakkelijk eerste als zevende. Je weet nooit of een andere boot een iets gunstiger wind krijgt en van het veld wegloopt.”

Het acceleratievermogen van de nieuwe generatie Whitbreadboten heeft iedereen verrast. Het zorgde na de eerste twee etappes zelfs voor een lichte paniek bij de organisatie, die veel hoop op de eenheidsklasse had gevestigd. De boten zullen minuten na elkaar finishen, werd voor aanvang van de race voorspeld. “Zo spannend is de Whitbread nog nooit geweest.” En vervolgens kwamen de boten in de eerste twee etappes dagen na elkaar binnen.

Het is rechtgezet tijdens de afgelopen twee, relatief korte etappes. Vijf boten finishten zelfs binnen tien minuten in Sydney. De Whitbreadrace klopte weer met de opzet. Bij de zeilers drong echter eens te meer door hoe competitief de wedstrijd is geworden. En hoe weinig er van het avontuur nog over is. Ze kwamen meer uitgeput over de eindstreep dan na de twee lange etappes. “Deze vloot is zo competitief, je kunt niemand afschrijven”, zegt de Nederlandse navigator Marcel van Triest van de Noorse Kvaerner. “En je kunt je niet de geringste fout veroorloven.”

Ook is het niet meer mogelijk om met een ondergefinancierde en te laat gestarte campagne aan de start te verschijnen - daar is de Nederlandse boot inmiddels wel achter. In deze Whitbreadrace bepalen millimeters en procentjes het verschil tussen winst en verlies.

Omdat de verschillen zo marginaal zijn, nemen de schippers steeds grotere risico's. Dat die houding niet zonder risico is, leerde Cayard. Na de tweede etappe gaf hij toe, te veel van de boot en de bemanning te hebben gevergd. “Het is niet dezelfde wedstrijd als de America's Cup, weet ik nu.”

De opgestookte competitie wekt onrust bij de zeilers, die aanstaande zondag in Auckland starten in de vijfde etappe over de Zuidelijke Oceaan rond Kaap Hoorn naar Brazilie. De spanning is voelbaar, ook al verbergen de zeilers hun gevoelens achter een masker. “Dat heeft het karakter van de race in negatieve zin aangetast”, geeft Michael Woods toe. “Vroeger toonden de zeilers hun angst en zorgen. Nu verbergen ze het achter een stoere houding. Maar neem van mij aan, ze zijn allemaal even bang voor de komende etappe.”

In 1973 overhandigde de directeur van brouwerij Whitbread als vriendendienst een cheque aan een Engelse kolonel die het wilde plan had opgevat een zeilrace rond de wereld te organiseren. Vijfentwintig jaar later heeft autoconcern Volvo naar verluidt 6 miljoen Engelse ponden voor diezelfde wedstrijd op tafel gelegd. Wat kocht Volvo? “Een merk. Dat merk staat voor een topsportevenement waarin avontuur, hoge zeeën, ijsbergen en stormen de hoofdrol spelen”, aldus een woordvoerder.

Maar hoeveel is er nog over van het avontuur dat de Whitbread ooit was? Halverwege de zevende editie is duidelijk dat de wedstrijd een omslag heeft gemaakt van een avontuurlijke wedstrijd met grootse feesten naar een kostbaar, bloedserieus sportevenement met een uiterst hoge competitie.