Antillianen vooral bezorgd over optreden van criminelen

Vandaag gaan de bewoners van de Antillen naar de stembus voor de parlementsverkiezingen. De criminaliteit baart de eilandbewoners de grootste zorgen, zo blijkt uit opiniepeilingen. Korpschef A. Willems van Curac,ao: “De geregistreerde criminaliteit neemt af, maar het geweld daarbij groeit helaas.”

WILLEMSTAD, 30 JAN. Vlakbij het Avila Beach Hotel in Willemstad ligt de Penstraat. De portier van het luxueuze onderkomen waarschuwt zijn gasten die straat en de directe omgeving ervan te mijden, zeker als het donker is. In het kleine, verpauperde stadsdeel leven rondzwervende drugsverslaafden ('chollers'), die passanten lastigvallen of beroven.

Commissaris Anthony Willems, korpschef van Curac,ao, omschrijft de Penstraat als een van de probleemwijken van het eiland. Hij erkent dat er op Curac,ao nog vier van zulke 'ruige' buurten zijn. Maar hij wijst er meteen op dat die elders in de wereld ook te vinden zijn. Willems noemt de Kruiskade in Rotterdam. “Daar kun je 's avonds ook niet lopen zonder de kans te worden aangeklampt of te worden bedreigd door een spuiter of gebruiker. En Amsterdam kent zulke plaatsen toch ook?”

Op zijn bureau aan de Garipitoweg heeft Willems de map 'criminaliteit' voor zich liggen. De vrolijke blik wijkt van zijn gezicht als hij wordt herinnerd aan een ernstige misdaad die nog maar kort geleden is gepleegd: een groepsverkrachting van een Nederlandse vrouw. “Dat was een verschrikkelijke zaak”, bekent de korpschef, “maar een dergelijke vorm van geweld komt op het eiland gelukkig slechts heel, heel sporadisch voor. Gebeurt zo'n gruwelijk voorval in een kleinschalige gemeenschap als die van Curac,ao met zijn 160.000 zielen, dan is dat het gesprek van de dag. Weken- of zelfs maandenlang duurt de massale verontwaardiging dan voort.”

Het leidt tot opgeblazen krantenverhalen, tot in Nederland toe, meent Willems. “Er is geschreven dat, naar aanleiding van die verkrachting, op ons eiland een avondklok zou worden ingesteld of sterker nog, dat de noodtoestand zou worden afgekondigd. Daar is niets van waar, het is absolute onzin.” De politie vergrootte “in enkele stadsdelen” wel haar activiteiten door controles van auto's, fouilleringen en onderzoek naar wapenbezit.

De cijfers leren dat de criminaliteit op Curac,ao afneemt. “Er is een daling van zo'n 17 procent in 1996, riep minister van Justitie Pedro Atacho begin vorig jaar, “al lijkt het soms anders”.

Commissaris Willems knikt bevestigend. Hij wijst erop dat het aantal roofovervallen in 1997 licht is verminderd tot 685. “U moet niet schrikken van dat getal 685”, zegt hij. “Zeventig procent daarvan zijn kleine zaken. Het gaat dan, bijvoorbeeld, om de roof van een kettinkje of van een portemonnee.” De korpschef maakt zich meer zorgen over “het grote werk”. Willems: “Het geweld en de agressie nemen bij die vergrijpen zichtbaar toe. Vroeger had je ook inbrekers, maar die gingen stilletjes te werk. De huidige criminelen pakken de mensen openlijk aan, wat tot trauma's leidt bij de slachtoffers.”

Het politiekorps van Curac,ao is de laatste jaren omgeschoold. De dienders werken momenteel niet alleen repressief, ook het voorkomen van misdrijven heeft grote aandacht, aldus Willems. Op plaatsen die met het oog op de misdaad als 'gevaarlijk' zijn aangemerkt, de zogenaamde hot spots, is de politie nadrukkelijk aanwezig. Willems: “De criminaliteit is ongelooflijk beweeglijk, maar als waar dan ook op het eiland een roofoverval wordt gemeld, zijn de agenten nu binnen twee, drie minuten ter plekke. Ze betrappen steeds meer geweldplegers op heterdaad. Als dat vroeger gebeurde, was dat een prijs in de loterij.”

Sinds november '97 heeft het Curac,aose korps de beschikking over een helikopter die 24 uur per etmaal dag klaar staat en die regelmatig voor controlevluchten opstijgt “om criminelen af te schrikken”. Alle maatregelen ten spijt is er op het eiland volgens Willems nog te weinig 'blauw' op straat. Curac,ao telt één agent op 350 bewoners, terwijl dat in het hele Caraïbische gebied gemiddeld één op 200 bedraagt.

Tal van instanties buigen zich op Curac,ao over de oorzaken van de criminaliteit. De conclusies vertonen veel overeenkomst met de uitkomsten in Nederland: de opvoeding van de jeugd laat te wensen over, de waarden en normen vervagen. “De opvoeding rammelt hier aan alle kanten”, zei tweede secretaris Omayra Leeflang van de politieke partij PAR een dezer dagen. “52 Procent van de kinderen komt uit een éénoudergezin en 10 procent van de tienermeisjes krijgt kort na het verlaten van de basisschool een kind.” Korpschef Willems noemt als oorzaken nog “armoede, hoge werkloosheid en verveling”. Willems: “Sommige jongens roepen hier dat ze bambutawerk gaan doen. Vrij vertaald is dat: laten we er wat van gaan maken. Maar ze bedoelen: laten we een overvalletje gaan plegen.”

Willems is niet wanhopig. Hij signaleert dat de aanwezigheid van extra politieteams in de 'ruige buurten', evenals de daar ingevoerde neighbourhoodwatch door burgers, tot resultaten hebben geleid. “In Seru Fortuna werden politieauto's voorheen steevast bekogeld als ze de wijk binnenreden. Nu worden ze met open armen ontvangen. Ik verwacht dat de criminaliteit hier op den duur beheersbaar wordt, maar uit te roeien is ze natuurlijk nooit. Maar laat ik oppassen voor te veel optimisme, we zijn er op Curac,ao nog lang niet.”

De gevangenis Koraal Specht heeft een capaciteit van 300 gedetineerden, maar zit met 550 klanten overvol. Willems ziet dit als “een logisch gevolg” van het verhoogde aantal aanhoudingen door de politie. Zo loste zijn korps (454 politiemensen) vorig jaar veertien van de vijftien gepleegde moorden op. Willems noemt het “zeer spijtig” dat de overbezetting in Koraal Specht leidt tot strafverkortingen door justitie en, erger nog, tot vroegtijdige vrijlatingen. “Gevangenen die in herhaling vervallen, staan soms zo weer vrij op straat. Fluitend. En dat is fnuikend voor de politie. Gelukkig bestaat het plan voor de bouw van een jeugdgevangenis.”