Twijfel over 'boterzacht' raamwerk Indonesië

Om de schuldproblemen in Indonesië op te lossen is een 'vrijwillig raamwerk' voor overleg gevormd. Maar de twijfel knaagt. Want hoe bedrijven te liquideren in een land waar het faillissementsrecht niet wordt toegepast?

JAKARTA, 29 JAN. De deze week aangekondigde maatregelen van de Indonesische regering om de problemen van de zwaar getroffen banksector en van de private sector op te lossen lijken een positief effect te hebben op de koers van de roepia. De Indonesische nationale munt krabbelde de afgelopen dagen op van rond de 14.000 roepia voor de dollar, naar circa 10.000.

Analisten wijzen er daarbij wel op dat dit effect mogelijk ook veroorzaakt wordt door interventies van de Bank Indonesia, terwijl de handel door het Chinese nieuwjaar en het einde van de islamitische vastenmaand zo goed als stil ligt. Als het economische leven in Zuid-Oost Azië komende maandag weer op gang komt, moet blijken hoe de markt reageert op de voorgenomen hervormingen.

De buitenlandse schuld van 228 grote Indonesische bedrijven beloopt naar schatting 65 miljard dollar, en dat is een last die door de ontwaarding van de roepia niet meer kan worden opgebracht door de meeste bedrijven. Om bedrijfssluitingen, massa-ontslagen en sociale onrust te voorkomen heeft presidentieel adviseur Radius Prawiro, tevens oud-minister van financiën, eerder deze week bekend gemaakt dat betreffende bedrijven de mogelijkheid krijgen van uitstel van betaling. Dat uitstel zou benut moeten worden voor overleg tussen de bedrijven en de banken, de debiteuren en crediteuren.

Hiervoor is een structuur bedacht met aan de ene kant een 'Stuurgroep' bestaande uit internationale topbankiers, waarin bijvoorbeeld ook het Nederlandse ABN AMRO vertegenwoordigd is, en aan de andere kant een 'Contact-Comité' van schuldenaren, waarin toplieden van het Indonesische bedrijfsleven zitting hebben.

Prawiro sprak eerder deze week over een “vrijwillig raamwerk” om de buitenlandse schulden van de Indonesische bedrijven onder controle te krijgen. Het ligt in de bedoeling dat binnen die structuur per bedrijf afspraken gemaakt worden over schuldsanering. “De details van het raamwerk zullen worden uitgewerkt door de Stuurgroep met consultatie van de overige crediteuren, het Contact-Comité en de debiteuren.”

Waarnemers noemen deze structuur 'boterzacht' en stellen vragen bij de effectiviteit van dit 'raamwerk'. Ook Prawiro's aankondiging dat bedrijven die bij nadere analyse niet levensvatbaar blijken, zullen worden geliquideerd wordt lauw ontvangen. Een analist wijst erop dat het faillissementsrecht niet wordt toegepast in Indonesië. “Hoe die liquidaties dus tot stand moeten komen, is een groot vraagteken.”

Twijfels zijn er ook waar het de voorgenomen sanering van de Indonesische banksector betreft. Het land telt meer dan tweehonderd banken, waarvan een groot aantal vermoedelijk al voor de monetaire crisis niet meer gezond waren door slechte leningen. De massale uittocht van rekeninghouders de afgelopen weken heeft gezorgd voor een financieel infarct, waardoor het Indonesische banksysteem praktisch op instorten staat.

Om dit te voorkomen heeft de Indonesische minister van financiën, Mar'ie Muhammad, deze week bekend gemaakt dat de overheid in de toekomst garant zal staan voor deposito's en spaartegoeden. Verder komt er een nieuw agenstschap, het Indonesian Bank Restructuring Agency (IBRA), dat als taak krijgt wegkwijnende banken te revitaliseren of te laten fuseren met andere banken. Ook financiële injecties door buitenlands kapitaal wordt mogelijk door de aangekondigde opheffing van alle beperkingen op buitenlandse eigendom van Indonesische banken. Geld om de banken te revitaliseren zou verder moeten komen uit de uitgifte van staatsobligaties.

Ook dit pakket van maatregelen heeft vragen opgeroepen. Niet helder is bijvoorbeeld tot hoever de overheidsgarantie van het bankwezen strekt. Geldt de garantie ook voor zogenoemde 'letters of credit'? Bovendien moeten deelnemende banken een premie betalen aan de Bank Indonesia en worden zij beperkt in hun groei.

Wat het nieuwe Agenschap voor de herstructurering van banken betreft is nog niet duidelijk hoe de wettelijke onderbouwing eruit gaat zien en hoe het optreden van dit agentschap zich verhoudt tot de bevoegdheden van de Bank Indonesia en het ministerie van financiën.