Ouwerkerks nachtmerrie nu voorbij

Burgemeester Ouwerkerk van Groningen besloot gisteravond op te stappen nadat de door hem gewenste steun van een ruime meerderheid in de gemeenteraad was uitgebleven.

Ouwerkerk is 'burgemeester bij geboorte'. Al vroeg in zijn leven wist hij dat hij burgemeester wilde worden. De benoeming in Groningen was voor hem in 1991 na Lekkerkerk, Emmen en Zaandam een jongensdroom die uitkwam. Alleen Amsterdam had hem nog mooier geleken. Gemakkelijk in Groningen heeft hij het nooit gehad. Geprezen werd zijn vechtersmentaliteit, zijn openheid, zijn aandacht voor de onderkant van de samenleving. Maar een moeizame afwikkeling van een financieel debacle rond de Groningse kredietbank, enkele bestuurlijke uitglijers en het verzwijgen van een betaalde bijbaan zorgden voor krassen op zijn staat van dienst. Toch kreeg hij in het najaar unanieme steun van de gemeenteraad voor een nieuwe ambtstermijn van zes jaar. Maar van 30 op 31 december, de nacht van de Oosterparkrellen, begon voor Ouwerkerk “een nachtmerrie waarin het maar geen dag wilde worden”.

“Wij hebben waardering voor de vechtlust die Ouwerkerk heeft getoond”, opent A. Timmerman (PvdA) het debat. Ze spreekt snel het vertrouwen uit in haar partijgenoot. R. Bron (D66) zegt daarna dat zijn partij een “vreselijke worsteling” heeft doorgemaakt, maar dat Ouwerkerk de kans moet krijgen het vertrouwen terug te winnen. C. Dekker (GroenLinks) is kort: Ouwerkerks bestuurlijke beoordelingsvermogen schiet tekort om nog op verbetering te kunounen hopen.

Dan komt de VVD. De liberalen hebben de spanning er tot het laatst ingehouden. Als fractievoorzitter K. Schuiling, die een stemmig zwart pak heeft aangetrokken, zijn verhaal begint is het doodstil in de volle raadszaal. Pas halverwege, op het moment dat hij zegt dat het 'voordeel van de twijfel' niet genoeg is voor een burgemeester die met de handhaving van de openbare orde is belast, weet iedereen het: Ouwerkerk zal moeten opstappen.

De boetedoening die Ouwerkerk heeft gedaan over zijn beoordelingsfout de avond van 30 december is niet genoeg voor de VVD. “Bij Ouwerkerk ontbrak het inzicht van wat is misgegaan. Hij toonde geen bezinning, geen reflectie. Er zijn zeer ernstige fouten gemaakt, die voor rekening komen van de gezagsdrager.” De burgemeester is er om problemen op te lossen, niet om een deel van het probleem te zijn, zegt docent bestuursrecht Schuiling.

Ouwerkerk verwijt de VVD even later dat hij niet voor de gemeenteraadsvergadering over het eindoordeel is ingelicht. “Hopelijk verkiezen fracties menselijkheid voortaan boven geheimzinnigheid.” Na afloop vertelt Schuiling wel degelijk dat hij “,Hans en Gerry persoonlijk het VVD-standpunt” had willen vertellen, maar hier weloverwogen van te hebben afgezien. De reden is dat Ouwerkerk in het Hollands Dagboek in deze krant volgens Schuiling uit de school heeft geklapt over vertrouwelijke telefoontjes die GroenLinks-raadsleden met hem hebben gepleegd.

Naast de Oosterparkrellen speelt bij de beoordeling van Ouwerkerk het rapport Bakkenist over het slechte functioneren van politie en justitie in Groningen een rol. Ouwerkerk vindt dat hij is beoordeeld op grond van een optelling van twee heel verschillende zaken. “Er zou natuurlijk wel over de rellen zijn gesproken, maar dan was mij, naar ik mag hopen, een veel evenwichtiger oordeel ten deel gevallen.”

Hoe het verder moet met Groningen, is nog onduidelijk. “Nog niet over nagedacht”, verklaart PvdA'er Timmerman. ,Je moet ook overal een mening over hebben op zo'n avond”, zegt CDA-wethouder R. Paas. Commissaris van de koningin H. Alders heeft een voorkeur voor een snelle benoeming van een waarnemend burgemeester, want het stadsbestuur heeft in deze moeilijke tijden versterking nodig.

De politieke verhoudingen in Groningen zijn er door de affaire niet beter op geworden. CDA-wethouder Paas verwijt de VVD het oordeel al klaar gehad te hebben voordat Ouwerkerk vorige week zijn verdediging begon. “Ouwerkerk heeft van de VVD geen schijn van kans gekregen.” D66'er Bron vindt dat de VVD een te zakelijk betoog heeft gehouden. “En dat ze hun oordeel niet aan Ouwerkerk hebben gemeld bevalt me slecht.”

De affaire zal in verkiezingscampagne een belangrijke rol gaan spelen. “Als we niet uitkijken wordt dit de enige kwestie”, zegt Paas. Daarna staat Groningen voor mogelijk de moeizaamste college-onderhandelingen ooit, want de kans is groot dat de coalitie PvdA-D66-CDA haar meerderheid kwijtraakt. Dan komt de VVD ongetwijfeld in beeld, maar die partij ligt traditioneel - en zeker na gisteravond - slecht bij de rest.

Als commissaris Alders nog een geïmproviseerde persconferentie geeft, wordt burgemeester Ouwerkerk naar buiten geloodst. Aan de camera's ontkomt hij niet. De tientallen Groningers die bij zijn auto staan te wachten geven hem een applaus. In de gangen van het stadhuis lopen dan nog enkele medewerkers met tranen in de ogen rond. SP-Statenlid S. Lammerts, wiens woning in de Oosterparkbuurt tijdens de rellen werd vernield, zegt het goed te vinden dat Ouwerkerk opstapt. “Maar het woord genoegdoening wil ik niet in de mond nemen. Er zijn alleen maar verliezers.”