'Dictaat' groten ergert Benelux

De Benelux is boos omdat de 'grote' landen van de Europese Unie zonder overleg met de 'kleintjes' een brief over het vredesproces in het Midden-Oosten naar de Verenigde Staten stuurden. BRUSSEL, 27 JAN. De Europese Unie moet met één stem spreken.

Deze zo vaak geuite wens prijkt hoog op het verlanglijstje van Groot-Brittannië, sinds 1 januari voorzitter van de EU. “Ik geloof dat we in de afgelopen weken al het belang hebben aangetoond van een Europese Unie die met één stem spreekt in het gemeenschappelijk buitenlands beleid”, zei gisteren de Britse minister Cook, op de eerste bijeenkomst van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken onder zijn voorzitterschap.

Op Cooks opmerking kwam een vinnige reactie van minister Van Mierlo. “Ik neem aan dat u bedoelt dat de vijftien met één stem moeten spreken en niet alleen de grote landen”, zei Van Mierlo, sprekend namens de Benelux. België, Nederland en Luxemburg ergeren zich aan grote EU-lidstaten die zonder overleg het gezamenlijk beleid doorkruisen. “We hebben Hans gemandateerd”, bevestigde later de Belgische minister Derycke. “We willen niet de zoveelste prefiguratie van contactgroepen.” (Derycke doelt op de zogeheten contactgroep die zich over het conflict in Bosnië moest buigen en waar alleen de grote landen invloed op hadden).

De wrevel is onder meer gewekt door de Alleingang van de Duitse minister Kinkel, die al riep om een EU-missie naar Algerije voor de EU zich kon uitspreken. Maar de Benelux-irritatie is vooral het gevolg van een Frans-Duits-Britse brief aan de Verenigde Staten over het vredesproces in het Midden-Oosten. De brief was bilateraal bedoeld, sust een Britse diplomaat. Het ging over contacten van de drie met de Israelische premier Netanyahu en de Palestijnse leider Arafat, niet over het beleid van de Europese Unie. Maar voor de Benelux ging het niet om de inhoud, maar om het feit dat de brief zonder overleg was verstuurd. “Het is niet de eerste keer”, zegt minister Derycke, “soloslims (unilaterale initiatieven red.) van een aantal landen die gaan dicteren”. Zo'n dictaat is ongewenst, aldus Derycke, “vooral als het gaat over een uiterst delicaat onderwerp als het Midden-Oosten”.

Juist in het Midden-Oosten probeert de Europese Unie een grotere rol te spelen. 'Brussel' is de grootste geldschieter, is de redenering, dus mag er ook wel eens naar geluisterd worden als het over politiek gaat. De EU moet op hetzelfde niveau als de Verenigde Staten worden betrokken bij het vredesproces in het Midden-Oosten, was de boodschap van Europees Commissaris Marin, belast met betrekkingen met landen rond de Middellandse Zee, op een persconferentie anderhalve week geleden. Tevens zou de EU de coördinatie van de financiële hulp moeten leiden. Maar ook Marins actie leidde tot wrevel, wegens te weinig coördinatie met de lidstaten. Terwijl uit Israel al gepikeerde vragen kwamen wat Marin bedoelde, moesten EU-lidstaten zich nog informeren wat de Eurocommissaris precies gezegd had. “Marin heeft voor zijn beurt gesproken”, aldus een diplomaat. “Hij had het iets rustiger aan moeten doen.”

Op die manier klinkt de stem van Europa in het Midden-Oosten, ondanks goede voornemens, toch weer diffuus. Dat geldt ook voor de houding van de Europese Unie ten aanzien van Irak, waar de spanning stijgt door de Iraakse weigering van wapeninspecties door de Verenigde Naties. Het onderwerp werd gisteren niet aangeroerd tijdens de vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken, hoewel dit toch het uitgelezen forum lijkt. Volgens minister Van Mierlo was de reden “het traditionele probleem van de Unie versus twee leden van de Veiligheidsraad”, duidend op Groot-Brittannië en Frankrijk. “Zij willen zelf niet de indruk geven dat ze met een mandaat van de Unie werken”, zei Van Mierlo. “Maar het blijft modderen.”