Beroemde foto's van Man Ray vervalst

ROTTERDAM, 27 JAN. Het werk van Amerikaans/Franse kunstenaar Man Ray (1890-1976), een van de invloedrijkste fotografen van deze eeuw, is de afgelopen tien jaar op grote schaal vervalst. Behalve een Duitse particuliere verzamelaar, blijkt ook het Getty Museum in Los Angeles in bezit te zijn van valse Man Ray-foto's.

De fraude kwam in december via berichten op Internet aan het licht, en het Amerikaanse maandblad Art & Auction zal in het februarinummer de zaak uitvoerig toelichten. Het betreft de eerste, omvangrijke vervalsingsaffaire in de moderne fotografie. Het is niet uitgesloten dat in Nederlandse museale en privé-collecties eveneens 'fakes' zijn opgenomen. Het gaat om zogenaamde 'vintage-drukken', de meest oorspronkelijke afdrukken, gemaakt tussen 1919 en 1936, die voorzien zijn van een valse handtekening en van de mogelijk eveneens vervalste stempels van Man Ray. Daaronder zitten beroemde foto's als Larmes de verre (vrouwengezicht met glazen tranen), en Le Violon d'Ingres (vrouwenrug als een viool).

De volledige omvang van de fraude is nog niet met zekerheid vast te stellen. Naast 61 valse vintage-drukken in Duits bezit, zijn er minstens 26 vervalsingen in 1983 op een veiling in Parijs verkocht die zich nu in nog onbekende collecties bevinden. De vervalsers hebben hun koopwaar ook op andere veilingen aangeboden, zoals in 1993 bij Sotheby's in Londen.

Voor zowel de vintage-drukken van Man Ray als die van Andre Kertész en Alfred Stieglitz betalen musea, handelaren en verzamelaars nu topprijzen. In 1994 bracht bij Christie's in New York een afdruk van Noire et Blanche van Man Ray 354.500 dollar op en een jaar later kwam bij hetzelfde veilinghuis een rayografie van Ray voor 156.500 dollar onder de hamer. Vermoedelijk gebruikten de in Parijs gesitueerde fraudeurs, die fototechnisch zeer bekwaam zijn, de originele negatieven of duplicaten. Sinds 1993 bevindt dat materiaal zich in het Musée Pompidou in Parijs. De Franse justitie bereidt een formele aanklacht tegen de belangrijkste betrokkenen voor. “Ik verzamel foto's sinds 1964 en ik dacht dat ik het vingers had”, aldus de Duitse verzamelaar Werner Bokelberg, die zijn huis van de hand deed om tientallen Man Ray-foto's te kunnen aankopen. “Maar ik heb me vergist en dat doet pijn.”